Nhật Bản đưa tiền điện tử vào luật chứng khoán – Sắp mở màn chiến dịch siết chặt quy mô lớn?
Khi Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) chuyển khung quản lý tài sản số từ Đạo luật Dịch vụ Thanh toán (Payment Services Act) sang Đạo luật Giao dịch và Công cụ Tài chính (FIEA), các đơn vị phát hành và sàn giao dịch sẽ phải tuân thủ các yêu cầu công bố thông tin và cơ chế giám sát chặt chẽ tương đương với chứng khoán truyền thống.
Nhật Bản đang lên kế hoạch đưa tiền điện tử vào phạm vi quản lý của Đạo luật Công cụ Tài chính và Giao dịch (FIEA), đánh dấu bước cải cách pháp lý toàn diện nhất đối với lĩnh vực này kể từ khi quốc gia trở thành một trong những thị trường tiên phong về giao dịch crypto.
Theo giới chức Nhật Bản, động thái này nhằm khắc phục các lỗ hổng pháp lý, tăng cường bảo vệ nhà đầu tư, đồng thời kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động của các đơn vị chưa đăng ký vốn đang phát triển mạnh trên thị trường.
Các nhà đầu tư cá nhân đang trở thành lực đẩy chính của thị trường crypto tại Nhật Bản, khiến giới chức kêu gọi bổ sung các biện pháp bảo vệ chặt chẽ hơn.
Trong báo cáo thảo luận mới được công bố gần đây, Cơ quan Dịch vụ Tài chính Nhật Bản (FSA) cho rằng tài sản số mang nhiều đặc điểm đầu tư tương đồng với các sản phẩm vốn đã được quản lý theo Đạo luật Công cụ Tài chính và Giao dịch (FIEA). Vì vậy, FSA đề xuất áp dụng các quy định về công bố thông tin, quyền thực thi và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư trong khuôn khổ pháp lý chứng khoán để quản lý lĩnh vực crypto.
Theo số liệu từ FSA, các sàn giao dịch trong nước của Nhật đang quản lý hơn 12 triệu tài khoản với tổng tiền gửi của khách hàng vượt 5 nghìn tỷ yên (34 tỷ USD). Tuy nhiên, hơn 80% trong số này chỉ nắm giữ dưới 100.000 yên (khoảng 670 USD), phản ánh một thị trường chủ yếu do nhà đầu tư nhỏ lẻ chi phối – nhóm dễ bị tổn thương trước các hành vi gian lận và sự thiếu minh bạch trong công bố thông tin.
Khảo sát cho thấy 7,3% nhà đầu tư Nhật Bản hiện đang nắm giữ tiền điện tử – tỷ lệ thậm chí còn cao hơn so với nhóm đầu tư ngoại hối hay trái phiếu doanh nghiệp. Khoảng 70% trong số này có mức thu nhập dưới 7 triệu yên/năm (tương đương 46.000 USD), và 86% cho biết họ tham gia với kỳ vọng giá trị dài hạn. Những dữ liệu này càng làm nổi bật tính cấp thiết của việc triển khai các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư.
Hiện tại, các sàn chủ yếu được quản lý theo Đạo luật Dịch vụ Thanh toán (PSA), vốn chỉ điều chỉnh khía cạnh lưu ký và thanh toán, mà không buộc các tổ chức phát hành phải công bố thông tin. Hệ quả là nhiều sách trắng và tài liệu dự án thường mơ hồ hoặc gây hiểu lầm, thậm chí có khoảng cách lớn giữa tuyên bố và mã nguồn thực tế.
Kế hoạch mới nhằm đưa crypto vào phạm vi FIEA, qua đó chuẩn hóa công bố thông tin, ngăn chặn giao dịch nội gián, và áp dụng chế tài tương tự thị trường chứng khoán. Hai nhóm tài sản sẽ được xử lý khác nhau:
- Token huy động vốn (ví dụ ICO) sẽ chịu quy định công bố chặt chẽ từ phía tổ chức phát hành.
- Tài sản phi tập trung như Bitcoin và Ethereum sẽ đặt nghĩa vụ ở cấp độ sàn giao dịch, buộc nền tảng cung cấp thông tin minh bạch và cảnh báo rủi ro.
Một trong những mối lo ngại lớn hiện nay là tình trạng chào mời trái phép, thường núp bóng dưới hình thức hội thảo trực tuyến, “salon” đầu tư hoặc các nhóm trên mạng xã hội. Theo số liệu từ FSA, đường dây nóng của cơ quan này tiếp nhận hơn 300 khiếu nại liên quan đến tiền điện tử mỗi tháng, chiếm trên 10% tổng số phản ánh tài chính.
Nhiều trường hợp trong đó liên quan đến việc nhà đầu tư bị lôi kéo sang các sàn quốc tế rồi sau đó bị khóa rút tiền hoặc buộc phải nộp thêm “phí đảm bảo”.
Khung pháp lý FIEA sẽ trao cho tòa án quyền ban hành lệnh khẩn cấp đối với các tổ chức hoạt động trái phép, đồng thời áp dụng mức phạt lên tới 500 triệu yên (3,3 triệu USD) đối với doanh nghiệp vi phạm và tối đa 5 năm tù giam đối với cá nhân.
Bên cạnh đó, các sàn giao dịch bắt buộc phải cung cấp dữ liệu giao dịch cho cơ quan quản lý, trong khi những hành vi như thao túng thị trường, phát tán thông tin sai lệch hay giao dịch nội gián sẽ bị xử lý theo cùng chế tài đang áp dụng trên thị trường chứng khoán
Giới chức nhấn mạnh, khung quản lý mới không hạn chế việc sử dụng crypto cho thanh toán, nhưng sẽ đảm bảo rằng các hoạt động đầu tư tuân thủ cùng chuẩn mực minh bạch và công bằng như với chứng khoán truyền thống.
Nhật Bản chuẩn bị phân loại tiền điện tử như chứng khoán trong bối cảnh làn sóng siết chặt quản lý toàn cầu
Trên phạm vi toàn cầu, cơ quan quản lý đang ngày càng siết chặt giám sát tài sản số. Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán (IOSCO) kêu gọi tăng cường phối hợp nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng thị trường crypto, trong khi Liên minh châu Âu đã chính thức triển khai quy định MiCA.
Tại Mỹ, sau khi quỹ ETF Bitcoin giao ngay được phê duyệt, các cơ quan quản lý tiếp tục mở rộng thẩm quyền, còn Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) khởi động chương trình “crypto sprint” để xây dựng khung giám sát ở cấp liên bang.
Các quốc gia khác cũng đang lựa chọn những cách tiếp cận riêng. Ngân hàng Trung ương Bahrain công bố khung quản lý stablecoin đầu tiên tại khu vực; Pakistan thành lập Cơ quan Quản lý Tài sản Ảo; trong khi Hungary thậm chí hình sự hóa hoạt động crypto trái phép với mức án lên tới 8 năm tù. Tại Hong Kong, cơ chế cấp phép cho stablecoin neo vào tiền pháp định cũng vừa chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8.
Trong bối cảnh này, Nhật Bản chuẩn bị sửa đổi Đạo luật Công cụ Tài chính và Giao dịch (FIEA) để phân loại crypto thành sản phẩm tài chính, đưa chúng vào khuôn khổ chứng khoán. FSA dự kiến trình dự luật sớm nhất vào năm 2026, nhằm mở rộng các quy định về giao dịch nội gián và nghĩa vụ công bố thông tin vốn đang áp dụng cho cổ phiếu. Nếu thông qua, cải cách này sẽ cấm sử dụng thông tin mật trong giao dịch crypto và tăng cường giám sát các sàn.
Theo kế hoạch, token huy động vốn sẽ phải tuân thủ công bố chặt chẽ, trong khi các tài sản phi tập trung sẽ đặt trách nhiệm minh bạch thông tin lên các sàn giao dịch. Đồng thời, Nhật Bản cũng chuẩn bị bật đèn xanh cho stablecoin neo vào yên đầu tiên, do fintech JPYC phát hành trong năm nay.
Các quốc gia khác cũng đang lựa chọn những cách tiếp cận riêng. Ngân hàng Trung ương Bahrain công bố khung quản lý stablecoin đầu tiên tại khu vực; Pakistan thành lập Cơ quan Quản lý Tài sản Ảo; trong khi Hungary thậm chí hình sự hóa hoạt động crypto trái phép với mức án lên tới 8 năm tù.
Tại Hong Kong, cơ chế cấp phép cho stablecoin neo vào tiền pháp định cũng vừa chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8.
Tại sao tin tưởng Cryptonews
2M+
250+
8
70
Đừng bỏ lỡ
in numbers
