Thị trường phái sinh crypto bước vào kỷ nguyên tổ chức, CME vượt Binance – CoinGlass

Tổng kết lại năm 2025, thị trường phái sinh tiền điện tử đã thực sự đổi “chất”. Trọng tâm không còn là dòng tiền nhỏ lẻ đánh theo cảm xúc, mà chuyển dần sang vốn tổ chức cùng những cấu trúc rủi ro phức tạp hơn rất nhiều. Nếu nhìn tổng thể, đây là năm mà phái sinh crypto bắt đầu vận hành giống một thị trường tài chính đúng nghĩa, chứ không còn là sân chơi đầu cơ thuần túy.

Theo báo cáo thường niên của CoinGlass, 2025 là bước ngoặt cho quá trình trưởng thành của crypto như một lớp tài sản. Con số nói lên khá rõ: tổng khối lượng giao dịch phái sinh trong năm đạt khoảng 85,7 nghìn tỷ USD, với giá trị giao dịch trung bình mỗi ngày hơn 264 tỷ USD. Quy mô này cho thấy phái sinh đã trở thành xương sống thanh khoản của thị trường crypto.

Vốn tổ chức dần chiếm vị trí trung tâm

Điểm thay đổi lớn nhất trong năm qua là ảnh hưởng ngày càng rõ của các tổ chức tài chính trên thị trường phái sinh. Nhu cầu giờ đây không chỉ là “đánh giá lên xuống”, mà là phòng hộ, giao dịch chênh lệch và tiếp cận crypto có kiểm soát rủi ro. Những dòng tiền này tự nhiên tìm đến các sản phẩm được quản lý chặt chẽ hơn.

Hệ quả là CME Group tiếp tục củng cố vai trò đầu tàu trong mảng hợp đồng tương lai Bitcoin, sau khi vượt Binance về open interest từ cuối 2024. Sang năm 2025, CME cũng thu hẹp đáng kể khoảng cách với Binance ở phái sinh Ethereum, cho thấy tổ chức không còn chỉ nhìn BTC, mà bắt đầu mở rộng sang các tài sản khác.

Dù vậy, các sàn giao dịch crypto-native như OKX, Bybit hay Bitget vẫn giữ được chỗ đứng đáng kể, nhất là ở phân khúc giao dịch linh hoạt, đòn bẩy cao và tốc độ khớp lệnh.

Khi thị trường trở nên phức tạp hơn, rủi ro cũng khác đi

Năm 2025 cũng chứng kiến những cú biến động đủ lớn để “test” toàn bộ hệ thống: từ cơ chế ký quỹ, thanh lý cho tới cách rủi ro lan truyền giữa các nền tảng. Điểm khác biệt so với trước là các cú sốc không còn gói gọn trong một đồng hay một sàn.

Mức độ liên thông giữa các thị trường phái sinh ngày càng cao, khiến rủi ro mang tính hệ thống trở nên rõ nét hơn. Trong bối cảnh open interest và tài sản người dùng tập trung vào một số ít nền tảng lớn, câu chuyện kiểm soát rủi ro bắt đầu được đặt lên bàn nghiêm túc hơn, không chỉ với sàn mà cả phía người tham gia.

Bitcoin ngày càng giống một tài sản “đánh theo thanh khoản”

Ở góc nhìn vĩ mô, Bitcoin trong giai đoạn 2024–2025 không còn vận động như một công cụ phòng hộ lạm phát, mà giống một tài sản rủi ro cao, nhạy cảm với thanh khoản.

Việc BTC tăng từ vùng 40.000 USD lên tới 126.000 USD diễn ra song song với chu kỳ nới lỏng tiền tệ toàn cầu, phản ánh rõ yếu tố đòn bẩy và dòng tiền, hơn là định giá dựa trên giá trị nội tại. Khi kỳ vọng thanh khoản đảo chiều vào cuối 2025, giá điều chỉnh mạnh cũng là điều khó tránh.

Chính sự nhạy cảm này lại tạo đất cho phái sinh phát triển. Biến động đến từ chính sách của Fed, căng thẳng thương mại Mỹ – Trung hay việc Nhật Bản dần thắt chặt tiền tệ đều trở thành chất xúc tác cho các chiến lược phòng hộ và đầu cơ trên thị trường hợp đồng.

Phái sinh on-chain không còn là thử nghiệm

Một điểm đáng chú ý khác trong năm 2025 là thị trường ngách phái sinh phi tập trung đã bước ra khỏi giai đoạn “test cho vui”. Các blockchain chuyên cho ứng dụng hiệu năng cao, cùng kiến trúc giao dịch dựa trên “intent”, giúp nhiều nền tảng on-chain cạnh tranh sòng phẳng trong những mảng nhất định.

Lợi thế rõ nhất của phái sinh on-chain nằm ở tính chống kiểm duyệt và khả năng xây dựng chiến lược phức hợp, thứ mà sàn tập trung khó làm triệt để. Dù chưa thể thay thế hoàn toàn CEX, nhưng DeFi phái sinh đã có chỗ đứng riêng.

Song song đó, khung pháp lý cũng dần rõ ràng hơn. Mỹ tiến gần hơn tới hành lang luật cụ thể, châu Âu siết bảo vệ nhà đầu tư thông qua MiCA và MiFID, còn Hong Kong, Singapore hay UAE thì chủ động trở thành điểm đến tuân thủ cho các doanh nghiệp crypto. Xu hướng chung là “làm cùng việc thì chịu cùng rủi ro và cùng luật chơi”.

Phái sinh crypto bước sang một giai đoạn mới

Nhìn lại, 2025 là năm phái sinh crypto chính thức trở thành trụ cột của tài chính số, chứ không còn là phần phụ của thị trường giao ngay. Vốn tổ chức, khung pháp lý và đổi mới on-chain đang cùng lúc định hình lại cách thị trường định giá và phân bổ rủi ro.

Giai đoạn phía trước vì thế sẽ phức tạp hơn, nhưng cũng trưởng thành hơn. Với những ai theo dõi phái sinh crypto, đây không còn là câu chuyện “đánh nhanh thắng nhanh”, mà là một thị trường ngày càng giống tài chính truyền thống – chỉ khác là tốc độ nhanh hơn rất nhiều.