Vitalik Buterin’den Ethereum İçin “Bağımsızlık” Uyarısı!
Ethereum’un kurucu ortağı Vitalik Buterin, ağın geleceğinde stabilkoinlerin üstlendiği role dair tartışmaları yeniden başlattı.
Buterin, ağın uzun vadeli bağımsızlığının, ABD dolarına ve merkezi ihraççılara olan bağımlılığı azaltacak, merkeziyetsiz alternatiflerin geliştirilmesine bağlı olabileceği konusunda uyardı.
Stabilkoinler, yaklaşık 307,8 milyar dolarlık toplam piyasa değerleriyle kripto piyasaları için temel altyapı haline gelmiş olsa da sektör hala yoğun bir şekilde merkezi ve dolar destekli ürünlerin etrafında kümelenmiş durumda.
Tether’in USDT’si, dolaşımdaki yaklaşık 186,8 milyar dolarıyla toplam arzın %60’ından fazlasını oluşturarak piyasayı domine ederken; onu 74,6 milyar dolar ile Circle’ın USDC’si takip ediyor.
Merkeziyetsiz stabilkoinler ise bu rakamlarla kıyaslandığında oldukça küçük kalıyor. Ethena’nın USDe’si ve Sky Dollar’ın her birinin piyasa değeri 6,3 milyar dolar seviyelerinde seyrediyor.
Bir zamanlar Ethereum’un amiral gemisi olan merkeziyetsiz stabilkoin Dai’nin arzı ise yıllar süren daralmanın ardından yaklaşık 4,5 milyar dolara kadar geriledi.
Buterin, Dolar Sabitli Stabilkoinlerin Ardındaki Gizli Risklere Dikkat Çekti
Buterin’in yorumları, Delphi Labs’ten Gabriel Shapiro’nun Ethereum’u “risk sermayesi (VC) destekli trendlere karşı giderek artan aykırı bir bahis” olarak tanımlamasına yanıt niteliğindeydi.
Buterin, dolar sabitli varlıkların kısa vadeli kullanışlılığını kabul etmekle birlikte; ABD dolarına olan derin bağımlılığın, Ethereum tabanlı finansı kendi kontrolü dışındaki para politikası kararlarına ve jeopolitik risklere maruz bıraktığını savundu.
Uzun vadeli bir bakış açısıyla; doların kalıcı bir enflasyon yaşaması veya itibarını kaybetmesi durumunda neler olabileceğini sorgulayan Buterin, Ethereum’un “ulus devletlere karşı direnç” vizyonunun, baskın itibari para birimlerinin fiyat referanslarından bile bağımsız olmayı gerektirdiğini belirtti.
Sabitleme (peg) mekanizmasının ötesinde Buterin, merkeziyetsiz stabilkoinlerin temelini sarsan iki derin teknik soruna işaret etti:
Birincisi, stabilkoinlerin teminat ve tasfiye süreçlerini yönetmek için kullandıkları kehanet (oracle) tasarımıdır. Eğer bu fiyat akışları yüksek sermayeli aktörler tarafından manipüle edilebilirse, protokoller pahalı ekonomik savunma mekanizmalarına başvurmak zorunda kalır.
Buterin, bu maliyetlerin genellikle yüksek işlem ücretleri, enflasyon veya agresif değer çıkarımı yoluyla kullanıcılara yansıtıldığını; bunun da kullanılabilirliği ve güveni zayıflattığını vurguladı.
Diğer bir sorun ise Ethereum’un staking ekonomisidir. Yükselen staking getirileri, teminat olarak ETH gerektiren stabilkoin tasarımlarıyla doğrudan rekabet ediyor. Protokoller bu getirileri dengeleyemediği veya entegre edemediği sürece, kullanıcıların varlıklarını kilitlemesi cazibesini yitiriyor.
Terra’dan Alınan Dersler Stabilkoin Tasarımlarını Şekillendirmeye Devam Ediyor
Buterin; staking getirilerinin keskin bir şekilde düşürülmesinden, “slashing” (ceza) riski düşük yeni staking kategorileri oluşturulmasına ve staking ile stabilkoin kullanımını uyumlu hale getirecek teminat sistemlerinin yeniden tasarlanmasına kadar uzanan çözüm yolları önerdi.
Ayrıca, stabilkoinlerin sabit teminat oranlarına güvenemeyeceğini ve sert piyasa hareketleri sırasında –getiriden geçici olarak feragat etmek anlamına gelse bile– yeniden dengelenebilmesi gerektiğini vurguladı.
Bu tartışma sadece teorik bir düzlemde ilerlemiyor; zira merkeziyetsiz stabilkoinlere yönelik geçmiş denemelerin sonu ağır oldu.
Terra’nın UST’sinin 2022’deki çöküşü on milyarlarca doları yok ederken; Terraform Labs kurucusu Do Kwon, geçtiğimiz ay (Aralık 2025) 15 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bu durum, yüksek getirili ve algoritmik tasarımlara yönelik şüpheleri daha da pekiştirdi.
O dönemden bu yana süreç temkinli ilerliyor. MakerDAO’nun DAI’si yaygın olarak kullanılmaya devam etse de büyümesi yavaşladı ve yeni tasarımlar henüz benzer bir ölçeğe ulaşamadı.
İtibari paralara sabitlenmemiş, ETH destekli bir stabilkoin olan Reflexer’in RAI’si, bir zamanlar Buterin tarafından “ideal model” olarak övülmüş olsa da sınırlı benimsenme ve staking getirisi konusundaki ödünler, bu tasarımları sürdürmenin ne kadar zor olduğunu ortaya koydu.
Buterin’in yorumları Ethereum topluluğunda geniş çaplı bir tartışma başlattı. Bazı geliştiriciler, dolar dışı stabilkoinlerin kavramsal olarak çekici olduğunu ancak gerçek talepten yoksun olduğunu savunarak; çoğu kullanıcının ödemeler ve tasarruf için hala varsayılan olarak dolar sabitli varlıkları tercih ettiğine dikkat çekti.
Karşı çıkanlar ise sorunun zorluğunun onu çözülemez kılmadığını; dirençli kehanetlere sahip, tam merkeziyetsiz ve serbest dalgalanan bir stabilkoinin, kitlesel benimsenmesi yıllar sürse bile Ethereum’un uzun vadeli misyonuyla uyumlu olduğunu savundu.
En İyi Bitcoin ve Kripto Cüzdanı
Daha Fazla Makale
in numbers
