Güvenlik Öne Çıkıyor: Ethereum, zkEVM Yol Haritasını Açıkladı
Ethereum Foundation, sıfır bilgi ispatlı Ethereum Sanal Makinesi (zkEVM) projeleri için yeni teknik yol haritasını açıkladı. Yol haritası, performanstan çok güvenliği önceliklendiren üç kritik kilometre taşını 2026 sonuna kadar kapsıyor.
zkEVM ekipleri, önceki 16 dakikalık ispat sürelerini 16 saniyeye indirirken maliyetleri 45 kat düşürmeyi başardı ve hedef donanımda Ethereum bloklarının yüzde 99’u 10 saniyenin altında doğrulanabiliyor.
Ancak vakıf, güvenliğin hâlâ “odadaki fil” olduğunu vurguluyor. STARK tabanlı bazı zkEVM’lerin hâlen kanıtlanmamış matematiksel varsayımlara dayandığını ve son araştırmaların bu varsayımları çürütmeye başladığını belirtti.
“Bir saldırgan ispatı sahteleyebilirse, her şeyi sahteleyebilir: sıfırdan token basabilir, durumu değiştirebilir, fon çalabilir,” ifadeleri vakıf tarafından 18 Aralık’ta yayımlandı.
Kanıtlanabilir güvenlik yeni standart
Vakıf, mainnet düzeyinde zkEVM’ler için zorunlu hedefi 128-bit kanıtlanabilir güvenlik olarak belirledi. Bu standart, kriptografi standartlaştırma kuruluşlarının önerileriyle uyumlu.
- Şubat 2026: zkEVM ekipleri, ispat sistemi bileşenlerini yeni güvenlik tahmin aracı SoundCalc ile entegre etmek zorunda.
- Mayıs 2026: Ekipler, final ispat boyutları 600 KB’nin altında olacak şekilde 100-bit kanıtlanabilir güvenliğe ulaşacak ve recursion mimarisini kompakt biçimde açıklayacak.
- Aralık 2026: Nihai hedef, 128-bit kanıtlanabilir güvenlik, ispat boyutlarının 300 KB ile sınırlı tutulması ve recursion soundness için resmi güvenlik argümanlarının sunulması.
EF kriptografi ekibinden George Kadianakis, zkEVM mimarilerinin hedeflere ulaşmadan önce güvence altına alınmasının stratejik önemine dikkat çekti:
“Ekipler bu hedeflere ulaştığında ve zkVM mimarileri stabilize olduğunda, uzun süredir yatırım yaptığımız formal doğrulama çalışmaları tam potansiyeline ulaşabilir.”
WHIR gibi kompakt polinom taahhüt şemaları, JaggedPCS teknikleri ve iyi yapılandırılmış recursion topolojileri, bu iddialı güvenlik hedeflerinin artık ulaşılabilir olduğunu gösteriyor. Vakıf, Ocak ayında ispat sistemleri ve güvenlik/ispats boyutu hedeflerine ulaşma tekniklerini detaylandıran teknik yazılar yayınlamayı planlıyor.
Kurumsal benimseme hız kazanıyor
Teknik standartları sıkılaştırırken Ethereum, Ekim ayında başlattığı “Ethereum for Institutions” portalı üzerinden kurumsal erişimi de artırıyor.
Platform, finansal kurumlara ve işletmelere Ethereum altyapısını kullanarak uygulama geliştirme rehberi sunuyor. Ağın 1,1 milyonun üzerinde doğrulayıcı ile 10 yılı aşkın süreli güvenilirliği ve sürekli uptime’ı öne çıkarılıyor.
Vakıf, sıfır bilgi ispatları, tamamen homomorfik şifreleme ve trusted execution environment gibi gizlilik korumalı teknolojileri, regülasyona uyumlu kurumsal uygulamalar için kritik olarak nitelendiriyor: “Gizlilik çözümleri artık teorik değil — canlı ve üretimde ölçekleniyor,” denildi. Chainlink, RAILGUN ve Aztec Network gibi projeler örnek gösterildi.
RWA.xyz verilerine göre Ethereum, tüm tokenize edilmiş gerçek dünya varlıklarının yüzde 66’sını barındırıyor. BlackRock, Securitize ve Ondo Finance gibi büyük finans kuruluşları tokenleştirilmiş enstrümanları Ethereum üzerinde kullanıyor.
JPMorgan Chase ise Ethereum’da ilk tokenleştirilmiş para piyasası fonunu MONY olarak başlattı; fon 100 milyon dolarlık sermaye ile açıldı ve minimum 1 milyon dolarlık yatırımlarla nitelikli yatırımcılara sunuldu.
JPMorgan varlık yönetimi başkanı John Donohue, Wall Street Journal’a, “Müşterilerden tokenizasyon konusunda büyük ilgi var” dedi ve JPMorgan’ın blockchain üzerinde geleneksel para piyasası fonlarına eşdeğer ürünler sunarak bu alanda lider olmayı hedeflediğini ekledi.
Protokol basitliği öncelikli konu
Ethereum kurucu ortaklarından Vitalik Buterin, 18 Aralık’ta yaptığı açıklamada protokol karmaşıklığını Ethereum’un trustlessness (güvenilirlik) ilkesine yönelik temel bir tehdit olarak tanımladı.
“Önemli ve göz ardı edilen bir trustlessness türü, protokolün tamamını baştan sona anlayabilecek kişi sayısını artırmaktır,” diyen Buterin, anlaşılabilirliği artırmak için gerekirse daha az özellik eklemeyi kabul etmenin önemine vurgu yaptı.
Bu endişe, Ethereum’un teknik soyutlamalarının çoğalmasıyla gelişmiş işlevsellik ile erişilebilirlik arasındaki gerilimi artırıyor. INTMAX gibi gizlilik odaklı layer-2 ağları, “Sadece beş kişi gizlilik protokolünüzün nasıl çalıştığını anlayabiliyorsa, trustlessness’a ulaşmamışsınız; sadece kime güvendiğinizi değiştirmişsiniz,” uyarısında bulundu.
Foundation, yol haritasında bu zorlukları kabul ederek Ethereum’u “çoğu kullanıcı için aşırı karmaşık” olarak tanımladı ve gaz ücretleri ile anahtar yönetimini basitleştiren akıllı sözleşme cüzdanları için planlarını açıkladı.
Ayrıca Foundation, Ağustos ayında Açık Hibe Başvurularını geçici olarak durdurdu; 2024’te 105 projeye yaklaşık 3 milyon dolar hibe dağıttıktan sonra daha hedefli altyapı finansmanına yönelmeyi planladığını duyurdu.
En İyi Bitcoin ve Kripto Cüzdanı
Daha Fazla Makale
in numbers
