Lỗ hổng giám sát AI tại Anh ngày càng lớn, người dùng đứng trước nguy cơ “tổn hại nghiêm trọng”
Các cơ quan quản lý tài chính tại Anh đang bị cảnh báo rằng cách tiếp cận hiện tại đối với trí tuệ nhân tạo (AI) có thể để lộ những “khe hở nguy hiểm”, trong bối cảnh AI đang len sâu vào lõi vận hành của ngành tài chính nhanh hơn nhiều so với khả năng kiểm soát rủi ro.
Ủy ban Tuyển chọn Ngân khố (Treasury Select Committee) cho rằng Ngân hàng Trung ương Anh (BoE), Cơ quan Quản lý Tài chính (FCA) và Bộ Tài chính Anh (HM Treasury) đang quá phụ thuộc vào chiến lược “chờ xem điều gì xảy ra”, trong khi AI đã trở thành một phần không thể thiếu trong các quyết định tài chính quan trọng.
Trong báo cáo công bố mới đây, Ủy ban Tuyển chọn Ngân khố thẳng thắn nhận định: tốc độ triển khai AI đã vượt xa năng lực giám sát và quản trị rủi ro của các cơ quan quản lý.
Hiện khoảng 75% các công ty dịch vụ tài chính tại Anh đã sử dụng AI, với mức độ thâm nhập mạnh nhất nằm ở lĩnh vực bảo hiểm và các ngân hàng toàn cầu lớn.
Các nghị sĩ thừa nhận AI mang lại nhiều lợi ích rõ rệt – từ nâng cao hiệu suất, rút ngắn thời gian phục vụ khách hàng cho tới tăng cường phòng thủ an ninh mạng. Tuy nhiên, họ cho rằng những lợi ích đó đang bị đánh đổi bằng các rủi ro chưa được xử lý triệt để, ảnh hưởng trực tiếp tới người tiêu dùng và sự ổn định của toàn hệ thống tài chính.
Các nghị sĩ chỉ trích: cách tiếp cận AI trong tài chính của Anh quá bị động
Hiện tại, Vương quốc Anh chưa có luật riêng điều chỉnh trí tuệ nhân tạo AI trong lĩnh vực tài chính. Thay vào đó, các cơ quan quản lý dựa vào những khung pháp lý sẵn có và cho rằng chúng đủ linh hoạt để bao phủ công nghệ mới.
FCA viện dẫn các cơ chế như Consumer Duty hay Senior Managers and Certification Regime để chứng minh rằng quyền lợi người tiêu dùng đã được bảo vệ. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Anh lại khẳng định vai trò của mình là can thiệp khi sự cố xảy ra, chứ không phải quản lý AI một cách chủ động từ đầu.
Ủy ban bác bỏ lập luận này. Theo họ, cách tiếp cận đó đang đẩy quá nhiều trách nhiệm sang phía doanh nghiệp – buộc các công ty tự diễn giải những quy định phức tạp trong khi AI ngày càng khó dự đoán.
Đặc biệt, các quyết định do AI đưa ra trong lĩnh vực tín dụng và bảo hiểm thường mang tính “hộp đen”, khiến khách hàng khó hiểu, càng khó khiếu nại hay phản biện kết quả.
Cá nhân hóa sản phẩm bằng thuật toán có thể vô tình gia tăng loại trừ tài chính, nhất là với các nhóm dễ tổn thương. Bên cạnh đó, các công cụ AI tạo sinh cung cấp “lời khuyên tài chính” không được quản lý chặt chẽ có nguy cơ gây hiểu lầm, còn tội phạm thì ngày càng tận dụng AI để tinh vi hóa các hình thức gian lận.
Theo ủy ban, đây không phải rủi ro giả định, và chắc chắn không thể chỉ giải quyết bằng việc theo dõi sau khi sự cố đã xảy ra.
Sáng kiến có, nhưng chưa đủ để bao phủ thị trường
Các cơ quan quản lý cũng không hoàn toàn đứng yên. Một số bước đi đã được triển khai, như việc thành lập AI Consortium, hay các chương trình thử nghiệm tự nguyện như AI Live Testing và Supercharged Sandbox của FCA.
Tuy nhiên, các nghị sĩ cho rằng những sáng kiến này chỉ tiếp cận được một nhóm rất nhỏ doanh nghiệp, không tạo ra được sự rõ ràng và định hướng cần thiết cho toàn thị trường.
Nhiều đại diện trong ngành phản ánh với ủy ban rằng cách làm hiện nay mang tính phản ứng hơn là phòng ngừa, khiến các công ty lúng túng về trách nhiệm pháp lý – đặc biệt trong những tình huống AI hoạt động ngoài dự đoán.
Rủi ro hệ thống gia tăng khi kiểm thử và giám sát vẫn chậm chân
Báo cáo cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về ổn định tài chính, khi AI có thể khuếch đại rủi ro an ninh mạng, làm gia tăng sự phụ thuộc vận hành vào một số ít nhà cung cấp hạ tầng đám mây tại Mỹ, đồng thời thúc đẩy hành vi “bầy đàn” trên thị trường.
Dù vậy, cho tới nay FCA và Ngân hàng Trung ương Anh vẫn chưa triển khai bất kỳ bài kiểm tra sức chịu đựng (stress test) nào dành riêng cho AI. Các thành viên Ủy ban Chính sách Tài chính của BoE thừa nhận loại hình kiểm thử này là cần thiết, nhưng vẫn chưa có lộ trình cụ thể.
Một điểm nghẽn khác nằm ở việc phụ thuộc vào các bên cung cấp công nghệ thứ ba.
Dù Quốc hội Anh đã thông qua Critical Third Parties Regime từ năm 2023 nhằm trao thêm quyền giám sát cho cơ quan quản lý đối với các nhà cung cấp dịch vụ thiết yếu, cho tới nay chưa có bất kỳ “ông lớn” AI hay cloud nào được chỉ định chính thức.
Sự chậm trễ này càng đáng lo ngại khi đã xuất hiện những sự cố lớn, như vụ gián đoạn của Amazon Web Services vào tháng 10 năm 2025, từng ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều ngân hàng lớn tại Anh.
Theo ủy ban, việc triển khai ì ạch cơ chế này đang để hệ thống tài chính trong trạng thái dễ tổn thương hơn cần thiết.
Tham vọng đổi mới cần đi kèm hành động cụ thể
Những phát hiện trên xuất hiện trong bối cảnh Anh vẫn đang quảng bá hình ảnh một quốc gia ủng hộ đổi mới, theo đuổi chiến lược AI dựa trên nguyên tắc, tránh siết chặt quá mức để hỗ trợ tăng trưởng.
Chính phủ đã hậu thuẫn quan điểm này thông qua các sáng kiến như AI Opportunities Action Plan hay AI Safety Institute.
Tuy nhiên, thông điệp cuối cùng từ các nghị sĩ khá rõ ràng: tham vọng thì không thiếu, nhưng nếu không có hành động cụ thể và kịp thời, cái giá phải trả có thể đến từ chính người tiêu dùng và sự ổn định của thị trường tài chính.
Tại sao tin tưởng Cryptonews
2M+
250+
8
70
Đừng bỏ lỡ
in numbers
