Từ cú sốc Thodex đến khung pháp lý mới: Hành trình Thổ Nhĩ Kỳ tái định hình ngành crypto

Cái chết của nhà sáng lập Thodex khép lại chương đen tối nhất của ngành crypto Thổ Nhĩ Kỳ.

Sự ra đi đột ngột của Faruk Fatih Özer, nhà sáng lập sàn giao dịch tiền điện tử Thodex từng sụp đổ, một lần nữa khiến dư luận chú ý đến vụ lừa đảo quy mô lớn đã không chỉ khiến hàng trăm nghìn nhà đầu tư trắng tay mà còn thúc đẩy cuộc cải cách sâu rộng nhất trong lịch sử quản lý crypto của Thổ Nhĩ Kỳ.

Özer, người đang thụ án 11.000 năm tù vì chủ mưu vụ rút vốn trị giá 2 tỷ USD, đã được phát hiện qua đời trong buồng giam. Nhiều nguồn tin cho biết nguyên nhân có thể là tự sát. Cái chết của ông được xem là dấu chấm hết cho một bi kịch đã làm thay đổi hoàn toàn cách Thổ Nhĩ Kỳ tiếp cận lĩnh vực tài sản số.

Từ cú sập Thodex đến cuộc đại cải tổ pháp lý

Tháng 4/2021, Thodex bất ngờ ngừng hoạt động, khiến hàng trăm nghìn người dùng không thể rút tiền. Sự hoảng loạn lan rộng đã buộc chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ phải hành động khẩn cấp, nhận ra nhu cầu cấp thiết của một khung pháp lý rõ ràng để ngăn chặn các thảm họa tương tự.

Chỉ vài tuần sau, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã cấm sử dụng tiền điện tử trong thanh toán, với lý do bảo vệ sự ổn định tài chính. Tiếp đó, Cơ quan Điều tra Tội phạm Tài chính (MASAK) mở rộng phạm vi luật chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CFT) để bao quát cả các công ty dịch vụ crypto — lần đầu tiên trong lịch sử, lĩnh vực tài sản số được giám sát tương tự như hệ thống tài chính truyền thống.

Đến năm 2024, Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ thông qua Luật sửa đổi Luật Thị trường Vốn, tạo nền tảng cho cơ chế cấp phép, quy định báo cáo và bảo vệ người tiêu dùng dành riêng cho sàn giao dịch tiền điện tử. Bộ khung này được thiết kế để lấp khoảng trống pháp lý từng cho phép Thodex hoạt động mà không bị kiểm soát.

Từ bê bối tài chính đến cơ hội chiến lược

Những cải cách này không chỉ mang tính nội bộ mà còn tác động đến vị thế quốc tế của Thổ Nhĩ Kỳ. Trước đây, nước này từng bị liệt vào “danh sách xám” của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF) vì thiếu kiểm soát trong phòng chống rửa tiền. Tuy nhiên, nhờ bộ khung pháp lý mới, Ankara đã thể hiện bước tiến rõ rệt về minh bạch tài chính.

Việc tăng cường giám sát và quản lý đã giúp Thổ Nhĩ Kỳ tái định vị mình như một trung tâm giao dịch crypto hợp pháp tại khu vực Trung Đông – Bắc Phi (MENA), từng bước thoát khỏi hình ảnh gắn liền với bê bối Thodex.

Theo báo cáo “Geography of Crypto 2025” của Chainalysis, Thổ Nhĩ Kỳ hiện là thị trường tiền điện tử lớn nhất khu vực MENA. Đây là một bước ngoặt đáng kinh ngạc nếu so với thời điểm khủng hoảng năm 2021.

Di sản pháp lý còn mãi

Dù cái chết của Faruk Fatih Özer khép lại một chương u ám trong lịch sử crypto Thổ Nhĩ Kỳ, di sản pháp lý mà vụ Thodex để lại vẫn tiếp tục định hình ngành công nghiệp.

Từ một trong những vụ lừa đảo tiền điện tử lớn nhất thế giới, Thổ Nhĩ Kỳ đã rút ra bài học đắt giá – biến một thảm họa tài chính thành bước ngoặt cải cách, đặt nền móng cho một nền kinh tế số được quản lý chặt chẽ và bền vững hơn.