Cơ quan giám sát EU cảnh báo mối đe dọa “khẩn cấp” từ stablecoin, lo ngại nguy cơ gây chấn động hệ thống tài chính – Vì sao?

Cơ quan quản lý rủi ro tài chính hàng đầu của Liên minh châu Âu vừa cảnh báo rằng stablecoin có thể trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sự ổn định tài chính, trừ khi các biện pháp bảo vệ khẩn cấp được triển khai.

Trong tuyên bố mới đây, Hội đồng Rủi ro Hệ thống châu Âu (ESRB) do Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) – Christine Lagarde đứng đầu, đã chỉ ra những lỗ hổng trong mô hình stablecoin “đa nhà phát hành ngoài EU” (third-country multi-issuer) và kêu gọi hành động chính sách ngay lập tức.

Theo dữ liệu từ DeFiLlama, stablecoin là loại tài sản kỹ thuật số được thiết kế để duy trì giá trị ổn định bằng cách neo vào tiền pháp định hoặc trái phiếu chính phủ đã tăng trưởng mạnh mẽ trong 5 năm qua, đạt quy mô hơn 300 tỷ USD.

Thị trường stablecoin hiện chủ yếu do các token neo theo đồng USD chi phối, trong đó USDT của Tether nắm giữ hơn 58% thị phần toàn cầu. Ngược lại, các token neo theo đồng euro chỉ chiếm khoảng 0,15% tổng giá trị thị trường trên toàn thế giới.

Tại cuộc họp toàn thể lần thứ 59 vào ngày 25/9, Hội đồng Rủi ro Hệ thống châu Âu nhấn mạnh rằng các token có thể hoán đổi được, dù được phát hành trong hay ngoài Liên minh châu Âu, đều tồn tại “những rủi ro nội tại trong cấu trúc vận hành”.

Lagarde phản đối mô hình stablecoin ngoài khơi do lỗ hổng trong khung MiCA

Theo mô hình này, các tổ chức phát hành stablecoin được cấp phép tại EU phải nắm giữ tài sản dự trữ trong khu vực, trong khi các đối tác ngoài EU lại quản lý các token tương tự được bảo chứng ở nước ngoài. Giới quản lý cảnh báo rằng trong thời kỳ căng thẳng tài chính, các nhà đầu tư có thể ồ ạt rút tiền tại EU, khiến nguồn dự trữ nội khối bị quá tải và đẩy EU vào thế rủi ro từ các nghĩa vụ tài chính ở ngoài khối.

Theo các nguồn thạo tin trong cuộc thảo luận, ESRB đã ủng hộ khuyến nghị cấm các mô hình như vậy. Dù không mang tính ràng buộc pháp lý, động thái này tạo áp lực buộc cơ quan chức năng EU phải siết chặt quy định, hoặc thiết lập thêm các biện pháp bảo vệ thay thế.

At its meeting on 25 September, the General Board assessed the main risks to EU financial stability. Read the press release https://t.co/WHx4JHyIWc pic.twitter.com/YmVEGSIB4D

— European Systemic Risk Board (@ESRBofficial) October 2, 2025

Cả ECB và ESRB đều từ chối bình luận về đề xuất này nhưng bà Lagarde nhiều lần bày tỏ lo ngại rằng khung pháp lý MiCA của khối vẫn tồn tại những khoảng trống trong việc quản lý các mô hình xuyên biên giới.

Bà so sánh rủi ro hiện tại với các cuộc khủng hoảng ngân hàng trong quá khứ, khi sự mất cân đối thanh khoản và nguồn dự trữ không đầy đủ đã khiến các tổ chức tài chính bị chao đảo trên phạm vi quốc tế.

Lagarde cũng cho biết thêm rằng, nếu không thiết lập các cơ chế tương đương mạnh mẽ và biện pháp bảo vệ cho hoạt động chuyển tiền xuyên biên giới, thì các mô hình stablecoin đa nhà phát hành không nên được phép hoạt động tại châu Âu.

Những cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh rủi ro tài chính toàn cầu vẫn ở mức cao. ESRB cho biết tâm lý lạc quan của nhà đầu tư đã đẩy định giá tài sản lên mức kỷ lục, khiến thị trường dễ tổn thương trước nguy cơ đảo chiều.

Dù các bài kiểm tra sức chịu đựng (stress test) cho thấy hệ thống ngân hàng châu Âu vẫn vững vàng, triển vọng tăng trưởng yếu cùng áp lực tài khóa gia tăng vẫn đang đè nặng lên sự ổn định tài chính.

Hội đồng cũng nhấn mạnh rằng căng thẳng địa chính trị kéo dài và sự thay đổi trong chính sách thương mại tiếp tục là những thách thức lớn đối với triển vọng tài chính của châu Âu.

Stablecoin đối mặt với làn sóng giám sát toàn cầu khi cơ quan quản lý cảnh báo rủi ro hệ thống

Stablecoin cũng đang bị giám sát chặt chẽ ở nhiều khu vực khác. Đầu tháng này, Ủy ban Chính sách Tài chính của Ngân hàng Anh cảnh báo rằng việc quản lý dự trữ kém có thể dẫn đến bán tháo tài sản hàng loạt, gây bất ổn cho thị trường tài chính rộng hơn.

Ủy ban cũng lưu ý rủi ro thay thế tiền tệ, khi các stablecoin neo theo ngoại tệ có thể làm suy yếu việc sử dụng đồng nội tệ.

Ngày 1/10, Thống đốc Ngân hàng Anh Andrew Bailey cho biết các stablecoin mang tính hệ thống có thể được phép truy cập tài khoản tại ngân hàng trung ương nhưng cảnh báo rằng loại tài sản này có thể tái định hình hệ thống tài chính Anh bằng cách tách biệt giữa việc nắm giữ tiền và hoạt động cấp tín dụng.

🇬🇧 Bank of England Governor says stablecoins could reduce UK reliance on commercial banks while proposing controversial ownership caps.#UK #Stablecoinhttps://t.co/TW5EGT8a6O

— Cryptonews.com (@cryptonews) October 1, 2025

Tại Hoa Kỳ, các cơ quan quản lý lại đang đi theo một hướng khác. Vào tháng 7, Quốc hội Mỹ đã thông qua Đạo luật GENIUS – luật liên bang đầu tiên điều chỉnh stablecoin, quy định yêu cầu về vốn và dự trữ đối với các tổ chức phát hành.

Các nhà phân tích tại Morningstar DBRS dự báo thị trường stablecoin có thể vượt mốc 1 nghìn tỷ USD giao dịch mỗi năm vào năm 2030. Công ty này mô tả stablecoin là tiền lập trình được, kết hợp sự ổn định của tiền pháp định với hiệu quả của blockchain, giúp thanh toán nhanh hơn và rẻ hơn so với các hệ thống truyền thống như SWIFT hay chuyển khoản ngân hàng.

Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của stablecoin đang khiến một bộ phận trong ngành ngân hàng Mỹ lo ngại. Các hiệp hội thương mại cảnh báo rằng việc sử dụng stablecoin phổ biến có thể hút tiền gửi khỏi ngân hàng và làm gián đoạn hoạt động cho vay.

Ngược lại, Coinbase đã phản bác quan điểm này trong báo cáo nghiên cứu được công bố vào tháng 8, cho rằng nỗi lo rút tiền gửi bị phóng đại và stablecoin thực tế đang củng cố vai trò toàn cầu của đồng USD.

👁️ Coinbase published a defense against banking claims that stablecoins threaten financial stability, calling the "deposit erosion" narrative a "myth" protecting banks' $187 billion monopoly.#Coinbase #Stablecoinhttps://t.co/Kpshr7e1K2

— Cryptonews.com (@cryptonews) September 16, 2025

Sàn giao dịch này cho biết các ngân hàng hiện đã nắm giữ hàng nghìn tỷ USD dự trữ tại Cục Dự trữ Liên bang (Fed) nhưng hầu như không mang lại lợi ích cho người gửi tiền, trong khi stablecoin lại mang đến lợi suất cao hơn và khả năng thanh toán gần như tức thì.

Đối với các nhà quản lý châu Âu, cuộc tranh luận không chỉ dừng lại ở mức độ cạnh tranh với ngân hàng. Giới chức cảnh báo rằng việc phụ thuộc vào các token neo theo đồng USD đang làm suy yếu chủ quyền tài chính và giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ. Jürgen Schaaf, cố vấn của ECB, cảnh báo rằng sự thống trị của các tổ chức phát hành Mỹ như Tether và Circle khiến châu Âu phụ thuộc vào các cấu trúc tài chính ngoài khối.

Circle và Paxos là hai tổ chức phát hành chịu ảnh hưởng lớn nhất trước các quy định siết chặt mà EU đề xuất. Cả hai đều nắm giữ dự trữ chủ yếu bằng USD và trái phiếu kho bạc ngắn hạn của Mỹ, trong khi hoạt động tại EU được giám sát bởi các cơ quan quản lý ở Pháp và Phần Lan. Giới chức tại hai quốc gia này hiện vẫn từ chối đưa ra bình luận.

ESRB cho biết sẽ công bố báo cáo chi tiết về stablecoin, sản phẩm đầu tư tiền điện tử và các tập đoàn tài chính đa chức năng trong vài tuần tới. Bảng chỉ số rủi ro mới nhất của ESRB cho thấy rủi ro hệ thống tại EU vẫn đang ở mức “cao”, củng cố lý do vì sao stablecoin hiện được xem là vấn đề cấp bách hàng đầu.