Zuckerberg Metaverse’in Fişini Mi Çekiyor? Kripto Projelerine Büyük Darbe

Dört yıl önce, Mark Zuckerberg’in Facebook’u iddialı bir marka yenilenmesini duyurmuş ve cesur bir hedef açıklamıştı: Artık ana odağı metaverse olacaktı.

Teknoloji devi, dikkatini sosyal medyadan sanal gerçekliğe kaydırarak Meta —ki bu Yunancada “ötesi” anlamına geliyor— adını aldı.

Zuckerberg, metaverse’ün geleceğin kendisi olacağı konusunda ısrarcıydı. Milyarder, çalışma günlerimizi dijital bir ofiste geçireceğimiz ve binlerce mil uzaktaki insanlarla insani bağlantı kurabileceğimiz bir dünya hayal ediyordu.

Ancak, Meta’nın çabaları daha en başından itibaren birçok nedenden dolayı alay konusu oldu ve eleştiriyle karşılandı.

Şirketin bu köklü değişimi, büyük ekonomilerin koronavirüs karantinalarından çıktığı bir döneme denk geldi; çoğumuz gerçek dünyaya dönmek için can atıyorduk. Tüketiciler, sanal gerçeklik gözlüklerine yüksek fiyatlar ödeme ihtimalinden hoşnutsuzluk duydu.

Daha da kötüsü, teknoloji gazetecileri de bu vizyona itibar etmedi.

New York Times köşe yazarı Kevin Roose’un 2022’de attığı bir tweet’te belirttiği gibi:

“Meta’nın geçen yıl Sanal Gerçekliğe 10 milyar dolardan fazla harcama yapmasına rağmen, amiral gemisi uygulamasındaki grafiklerin hâlâ 2008 yılındaki bir Wii oyunundan daha kötü görünmesi gerçekten şaşırtıcı.”

Yılmaz bir şekilde Zuckerberg, gözde projesine devasa miktarda nakit akıtmaya devam etti. Şirketinin metaverse geliştirme çalışmaları, bugüne kadar 70 milyar dolardan fazla zarar eden Reality Labs adlı bir departman üzerinden yürütülüyor. Bilanço her geçen çeyrekte büyüyüp ağırlaştıkça yatırımcılar da giderek daha fazla tedirgin olmaya başladı.

Bu durum bizi bugüne getiriyor. Bloomberg, teknoloji devinin gelecek yıldan itibaren metaverse harcamalarını yüzde 30’a kadar azaltmayı ve dikkatini bunun yerine yeni gelişen diğer teknolojilere yönlendirmeyi planladığını bildirdi. Hatta bazı analistler, Horizon Worlds gibi başarısızlığa mahkum projelerin tamamen kapatılabileceğini tahmin etti.

Wall Street, Meta’nın yatırımlarını kaydırdığını onaylamasıyla bu haberle kesinlikle memnun oldu ve şirketin hisse fiyatı hızla yükseldi. Ancak tüm bunların kaçınılmaz olduğu söylenebilir, zira Zuckerberg dikkatini büyük ölçüde yapay zekaya (AI) kaydırmış durumda.

Yine de bu, Zuckerberg’in büyük fikirlerinden birinden acı bir geri çekilme yaşadığı son olay ve bu, kripto ile ilgili ilk tecrübesi de değil.

Facebook (o zamanki adıyla) da, sosyal ağın milyarlarca kullanıcısı tarafından kullanılabilecek dijital bir para birimi olmayı amaçlayan Libra projesine devasa kaynaklar ayırmıştı. Ancak proje, özel bir şirketin ödeme ekosistemi üzerinde bu kadar büyük bir etkiye sahip olmasından endişe duyan ABD ve AB’den sert eleştiriler aldı. Planları hızla revize edilip sulandırılsa da, bitmek bilmeyen marka yenilemelerinden sonra tamamen iptal edildi.

Regülatörlerin şimdi yetişmeye çalıştığı stablecoin patlaması göz önüne alındığında, Libra bazı açılardan zamanının oldukça ötesindeydi. Birkaç yıl sonra metaverse için de aynı şeyi söyleyip söylemeyeceğimizi merak etmemiz gerekiyor.

Nitekim, birçok projenin merkeziyetsiz ve kullanıcıya ait ekonomiler yaratma vizyonu ortaya koymasıyla metaverse ve kripto sektörü arasında da yakın bağlar bulunuyordu.

Arsa parsellerinin NFT’lere dönüştüğü, kullanıcıların gelecekte ne olacağına dair oy kullanabilmesi için merkeziyetsiz otonom organizasyonların (DAO’lar) kurulduğu dünyaların hayalleri vardı. Oyna-kazan (P2E) da büyük bir unsurdu —hatta bazı oyuncular elde ettikleri gelirle kiralarını bile karşılayabiliyordu— ancak token ekonomisinin sürdürülemez olduğu kanıtlandı.

En bilinen kripto odaklı platformlardan biri Decentraland’di. Metaverse çılgınlığının zirvede olduğu 2021’in coşkulu günlerinde, bu çevrimiçi dünyada bir sanal gayrimenkul parçası dudak uçuklatan 2.4 milyon dolara satılmıştı.

Şimdiye baktığımızda ise fiyatlar hızla düştü ve kullanıcı sayıları da azaldı. DappRadar verilerine göre, son 24 saatte sadece 46 tekil aktif cüzdan vardı ve işlem hacimleri sadece 10.21 dolardı. Durum Decentraland‘in yerel MANA tokenine bakıldığında daha da kötüleşiyor. Şu anda 0.15 dolardan işlem görüyor ve bu, dört yıl önceki zirvesine kıyasla %97.4’lük bir düşüş demek.

Aynı durum The Sandbox gibi diğer projeler için de geçerli. Kasım 2021’de, yerel tokeni 6 milyar doların üzerindeki piyasa değeriyle sıralamada 36. sıradaydı. Peki ya şimdi? 113. sırada ve %98.2 değer kaybetmiş durumda.

Zuckerberg’in bu piyasadan geri çekilmesi, hem Silikon Vadisi hem de daha geniş kripto dünyası için metaverse yolculuğunun sonu anlamına geliyor.