IOTA ra mắt “hộ chiếu” đồ điện tử, chung tay dọn rác thải điện tử

Quỹ IOTA, một tổ chức phi lợi nhuận tập trung vào phát triển công nghệ blockchain, đã công bố một bước tiến mới trong việc quản lý vòng đời của các sản phẩm điện tử. Họ đã giới thiệu một hệ thống mang tên “Sổ Hộ chiếu Sản phẩm Kỹ thuật số” (DPP), được xây dựng trên nền tảng blockchain của IOTA.

Hệ thống DPP này hứa hẹn sẽ mang lại sự minh bạch và truy xuất nguồn gốc chưa từng có cho các thiết bị điện tử. Từ giai đoạn sản xuất ban đầu, qua quá trình sử dụng và cuối cùng là tái chế, mọi thông tin quan trọng về sản phẩm sẽ được ghi lại và lưu trữ an toàn trên blockchain.

Do đó người tiêu dùng, doanh nghiệp và thậm chí cả các cơ quan quản lý có thể dễ dàng truy cập và xác minh lịch sử của một sản phẩm bất kỳ.

Để hiện thực hóa dự án này, IOTA đã hợp tác với Đại học Bách khoa Catalonia và tổ chức eReuse. Sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn về công nghệ và kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực tái chế đã giúp tạo ra một giải pháp toàn diện và hiệu quả.

Một điểm đặc biệt của DPP là việc sử dụng “Khung Tin cậy EBSI” và “Thư viện Nhận dạng IOTA”. Đây là những công cụ quan trọng giúp đảm bảo tính bảo mật và tin cậy của thông tin trên hệ thống. Mỗi sản phẩm sẽ có một “danh tính kỹ thuật số” duy nhất, không thể giả mạo hay thay đổi.

EBSI, hay Cơ sở hạ tầng Dịch vụ Blockchain Châu Âu, cũng đóng một vai trò quan trọng trong dự án này. Đây là một mạng lưới được phát triển bởi Ủy ban Châu Âu, nhằm tạo điều kiện cho việc trao đổi thông tin và dịch vụ giữa các quốc gia thành viên một cách an toàn và hiệu quả. Việc tích hợp DPP với EBSI sẽ mở ra cơ hội cho việc áp dụng rộng rãi giải pháp này trên toàn châu Âu, góp phần thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn và bảo vệ môi trường.

[#EBSI Update] 🇪🇺 As part of the @EU_EBSI PCP, we’ve developed an Electronics Digital Product Passport (DPP) prototype with @la_UPC & @eReuseOrg. It leverages #IOTA for transparency & traceability across the lifecycle of electronic devices.🧵⤵️https://t.co/xY84ndSjxL pic.twitter.com/olRHTPrLjy

— IOTA (@iota) August 7, 2024

Sổ Hộ chiếu Sản phẩm Kỹ thuật số của IOTA là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng một tương lai bền vững hơn cho ngành công nghiệp điện tử.

Nhờ cung cấp thông tin minh bạch và đáng tin cậy về vòng đời sản phẩm, hệ thống này sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm thông minh hơn, khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm có trách nhiệm hơn và hỗ trợ các cơ quan quản lý trong việc giám sát và thực thi các quy định về môi trường.

Nguyên lý hoạt động của Sổ Hộ chiếu Sản phẩm Kỹ thuật số (DPP)

Hãy tưởng tượng DPP như một “lý lịch điện tử” chi tiết của một sản phẩm. Giống như lý lịch của một người, DPP ghi lại toàn bộ “cuộc đời” của sản phẩm, từ những ngày đầu “chào đời” trong nhà máy, cho đến khi “nghỉ hưu” và được tái chế.

DPP sẽ lưu trữ thông tin về các thành phần cấu tạo nên sản phẩm, quy trình sản xuất ra nó, thậm chí cả hướng dẫn về cách tái chế hay xử lý sản phẩm khi không còn sử dụng được nữa. Tất cả những thông tin này được bảo vệ an toàn trên Tangle, một công nghệ sổ cái phân tán của IOTA, đảm bảo không ai có thể tự ý thay đổi hay xóa bỏ chúng.

Khi một sản phẩm mới ra lò, nó sẽ được cấp một “hộ chiếu kỹ thuật số” độc nhất vô nhị, giống như chứng minh thư của chúng ta vậy. Chiếc hộ chiếu này sẽ đi theo sản phẩm suốt cuộc đời, ghi lại mọi dấu mốc quan trọng.

Ví dụ, khi sản phẩm được bán cho một người mới, thông tin về chủ sở hữu sẽ được cập nhật. Nếu sản phẩm cần sửa chữa, thông tin về lần sửa chữa đó cũng sẽ được ghi lại. Và cuối cùng, khi sản phẩm không còn sử dụng được nữa, quá trình tái chế của nó cũng sẽ được lưu vào hộ chiếu.

Tất cả những thông tin này không phải để “làm cảnh”. Chúng có thể được truy cập bởi những người có thẩm quyền, như nhà sản xuất, người bán hàng, hay các cơ sở tái chế. Giúp họ hiểu rõ hơn về sản phẩm, từ đó đưa ra những quyết định sáng suốt hơn.

Ví dụ, nhà sản xuất có thể biết được những linh kiện nào thường gặp sự cố để cải tiến sản phẩm. Người bán hàng có thể cung cấp cho khách hàng thông tin chính xác về sản phẩm. Các cơ sở tái chế có thể biết được cách tháo dỡ và xử lý sản phẩm một cách an toàn và hiệu quả.

Để đảm bảo mọi thông tin trong DPP đều đáng tin cậy, “Khung Tin cậy IOTA-EBSI” sẽ vào cuộc. Nó hoạt động như một “chốt chặn” an ninh, sử dụng các công nghệ tiên tiến như “định danh phân tán” (DIDs) và “chứng chỉ xác minh” (VCs) để kiểm tra và xác thực mọi dữ liệu. Chỉ những người được phép mới có thể xem và thay đổi thông tin trong hộ chiếu.

Nhìn chung thì DPP giống như một câu chuyện kể về cuộc đời của một sản phẩm, được viết bằng ngôn ngữ kỹ thuật số. Câu chuyện này minh bạch, đáng tin cậy và có thể được chia sẻ với những người cần biết. Nhờ đó, DPP không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sản phẩm mình đang sử dụng, mà còn góp phần xây dựng một thế giới bền vững hơn, nơi mọi thứ đều được sản xuất, sử dụng và tái chế một cách có trách nhiệm.

Giải quyết cuộc khủng hoảng rác thải điện tử

Thế giới đang đối mặt với một “núi” rác thải điện tử khổng lồ và ngày càng phình to. Theo thống kê mới nhất, năm 2022, chúng ta đã thải ra tới 62 triệu tấn rác thải điện tử, một con số đáng báo động khi tăng đến 82% so với năm 2010. Và nếu không có biện pháp kịp thời, dự đoán đến năm 2030, “núi rác” này sẽ tiếp tục phình to lên đến 82 triệu tấn, tăng thêm 32% so với năm 2022.

Hậu quả của tình trạng này không chỉ dừng lại ở những bãi rác ngập tràn thiết bị điện tử hỏng hóc, mà còn kéo theo sự lãng phí tài nguyên khổng lồ. Hàng tỷ USD giá trị của các nguyên liệu quý giá đang bị vứt bỏ hoặc chôn vùi mỗi năm.

Đáng lo ngại hơn, việc tái chế các nguyên tố đất hiếm – những “viên gạch” quan trọng trong nhiều công nghệ hiện đại – vẫn còn rất hạn chế. Hiện tại, chỉ có 1% nhu cầu toàn cầu về các nguyên tố này được đáp ứng thông qua tái chế rác thải điện tử.

Trước thực trạng đáng báo động này, Sổ Hộ chiếu Sản phẩm Kỹ thuật số (DPP) của IOTA nổi lên như một giải pháp đầy tiềm năng. Hãy hình dung DPP như một “cuốn sổ sức khỏe điện tử” của mỗi sản phẩm, theo dõi từng bước chân của sản phẩm từ khi còn là nguyên liệu thô cho đến khi trở thành rác thải.

Nhờ có DPP, chúng ta có thể biết rõ từng chi tiết về sản phẩm, từ các thành phần cấu tạo, quy trình sản xuất, cho đến cách thức tái chế hay xử lý khi sản phẩm hết hạn sử dụng. Tất cả thông tin này được lưu trữ an toàn và minh bạch trên Tangle, công nghệ sổ cái phân tán của IOTA, đảm bảo không thể bị giả mạo hay thay đổi.

Với những thông tin chi tiết này, các nhà sản xuất có thể nhìn lại quy trình sản xuất của mình, tìm ra những điểm cần cải thiện để tạo ra những sản phẩm bền vững hơn, dễ tái chế hơn.

Người tiêu dùng cũng có thể đưa ra quyết định mua sắm thông thái hơn, lựa chọn những sản phẩm thân thiện với môi trường. Các cơ sở tái chế cũng được hưởng lợi khi có thể tiếp cận thông tin về cách tháo dỡ và xử lý từng loại sản phẩm một cách an toàn và hiệu quả.

Hơn nữa, DPP còn có thể giúp ngăn chặn nạn buôn bán và đổ rác thải điện tử bất hợp pháp. Bằng cách theo dõi nguồn gốc và hành trình của từng sản phẩm, chúng ta có thể đảm bảo rằng các thiết bị điện tử cũ được xử lý đúng cách, các vật liệu quý giá được thu hồi và tái sử dụng, thay vì bị vứt bỏ một cách vô trách nhiệm.

DPP của IOTA không chỉ là một công cụ quản lý sản phẩm thông minh, mà còn là một vũ khí mạnh mẽ trong cuộc chiến chống lại rác thải điện tử. Nó mang đến hy vọng về một tương lai xanh hơn, nơi công nghệ và môi trường có thể cùng nhau phát triển bền vững.

Liên minh châu Âu và khát vọng về một nền kinh tế tuần hoàn

Châu Âu, với vai trò tiên phong trong việc bảo vệ môi trường, đang nỗ lực không ngừng để tìm kiếm những giải pháp bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường sống của chúng ta. Một trong những nỗ lực đáng chú ý nhất là việc thúc đẩy xây dựng một “nền kinh tế tuần hoàn” – nơi mà sản phẩm không chỉ được sản xuất và tiêu thụ, mà còn được tái sử dụng và tái chế một cách tối đa.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Ủy ban Châu Âu đã có một quyết định mang tính bước ngoặt: từ năm 2024, Sổ Hộ chiếu Sản phẩm Kỹ thuật số (DPP) sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc đối với một loạt các ngành hàng quan trọng, bao gồm pin xe điện, hàng dệt may, vật liệu xây dựng, thiết bị điện tử tiêu dùng, bao bì và thực phẩm.

DPP của IOTA, với khả năng ghi lại và truy xuất toàn bộ vòng đời của sản phẩm, chính là một “mảnh ghép” hoàn hảo cho bức tranh kinh tế tuần hoàn mà EU đang dày công xây dựng. Nó không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sản phẩm, mà còn khuyến khích các nhà sản xuất tạo ra những sản phẩm bền vững hơn, dễ sửa chữa và tái chế hơn.

Tầm nhìn của EU không chỉ dừng lại ở việc giảm thiểu rác thải. Họ còn muốn thúc đẩy việc sử dụng các vật liệu thân thiện với môi trường, tăng cường tỷ lệ tái chế và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Đây là một mục tiêu đầy tham vọng, nhưng cũng vô cùng cần thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên đang ngày càng trở nên nghiêm trọng.

Có thể nói, EU đang thể hiện một quyết tâm mạnh mẽ trong việc chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính “sản xuất – tiêu dùng – vứt bỏ” sang mô hình kinh tế tuần hoàn bền vững. DPP của IOTA, với sự hỗ trợ của các công nghệ tiên tiến như blockchain và định danh phân tán, sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi này.

Đây không chỉ là một cuộc cách mạng về công nghệ, mà còn là một cuộc cách mạng về tư duy và hành động. Nó đòi hỏi sự chung tay của tất cả chúng ta, từ các nhà sản xuất, người tiêu dùng cho đến các cơ quan quản lý. Chỉ có như vậy, chúng ta mới có thể xây dựng một tương lai xanh hơn, nơi con người và thiên nhiên có thể cùng nhau phát triển hài hòa.