BRICS tính chuyện liên thông CBDC, Ấn Độ muốn thoát dần khỏi “đường ray” đồng USD

Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đang thúc đẩy một ý tưởng đột phá: kết nối các đồng tiền số do ngân hàng trung ương phát hành (CBDC) của các nước BRICS, nhằm đơn giản hóa thanh toán xuyên biên giới, từ thương mại cho tới du lịch.

Theo Reuters, RBI đã đề xuất đưa nội dung này vào chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2026 – sự kiện do chính Ấn Độ đăng cai. Nếu New Delhi bật đèn xanh, đây sẽ là lần đầu tiên ý tưởng kết nối CBDC được đưa ra bàn BRICS dưới dạng đề xuất chính thức.

Trong bối cảnh địa chính trị ngày càng căng, và ngày càng nhiều quốc gia muốn tìm hệ thống thanh toán ít phụ thuộc hơn vào USD, động thái này không nằm ngoài xu hướng chung. Với thị trường crypto, đây là câu chuyện quen thuộc: hạ tầng thanh toán đang trở thành mặt trận chiến lược, nơi tiền được token hóa – dù là CBDC hay stablecoin tư nhân – đứng ở trung tâm cuộc tranh luận về tốc độ, chi phí và quyền kiểm soát.

Kế hoạch kết nối CBDC tiếp nối các cam kết thanh toán trước đó của BRICS

Tất nhiên, đề xuất này không tránh khỏi yếu tố chính trị. Reuters nhắc lại rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump từng gọi BRICS là một khối “chống Mỹ” và đã nhiều lần đe dọa áp thuế lên các nước thành viên.

Về mặt nội dung, động thái của RBI không xuất hiện trong khoảng trống. Nó kế thừa tinh thần từ tuyên bố BRICS năm 2025 tại Rio de Janeiro, nơi các nước thành viên đã thống nhất thúc đẩy khả năng tương tác giữa các hệ thống thanh toán nhằm cải thiện hiệu quả giao dịch xuyên biên giới.

Ngân hàng trung ương Ấn Độ cũng nhiều lần công khai nói về việc kết nối đồng rupee số với các đồng CBDC khác, coi đây là cách rút ngắn thời gian thanh toán quốc tế và mở rộng phạm vi sử dụng của đồng rupee. Tuy nhiên, RBI luôn nhấn mạnh một điểm: nỗ lực này không nhằm mục tiêu “phi USD hóa” một cách công khai.

RBI cảnh báo stablecoin có thể làm xói mòn niềm tin tiền tệ

Dù vậy, từ ý tưởng đến thực tế vẫn còn một khoảng cách khá xa. Hiện tại, chưa có quốc gia cốt lõi nào trong BRICS chính thức triển khai CBDC ở quy mô đầy đủ. Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi đều mới dừng ở giai đoạn thử nghiệm.

Riêng Ấn Độ, chương trình thử nghiệm e-rupee đã thu hút khoảng 7 triệu người dùng bán lẻ kể từ tháng 12/2022 – con số đáng kể, nhưng vẫn là pilot.

Khâu triển khai sẽ phải đối mặt với những bài toán mà giới builder crypto quá quen:
– tiêu chuẩn kỹ thuật chung
– cơ chế quản trị xuyên quốc gia
– và đặc biệt là xử lý mất cân đối thương mại, khi một bên xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu

Một phương án đang được thảo luận là các thỏa thuận hoán đổi ngoại hối song phương giữa các ngân hàng trung ương.

Vấn đề này không hề mang tính lý thuyết. Reuters dẫn lại trường hợp trước đây khi Nga và Ấn Độ mở rộng giao dịch bằng nội tệ, Nga đã tích lũy lượng rupee lớn nhưng không có nhiều cách sử dụng, buộc RBI phải cho phép đầu tư số dư này vào trái phiếu trong nước.

Dù còn nhiều nút thắt, Ấn Độ vẫn tiếp tục định vị CBDC như một giải pháp được quản lý chặt chẽ, đối trọng với làn sóng stablecoin tư nhân. RBI nhiều lần cảnh báo rằng việc các đồng stablecoin được sử dụng rộng rãi có thể đe dọa ổn định tài chính và làm suy giảm niềm tin vào tiền tệ.

Nói cách khác, trong cuộc đua hạ tầng thanh toán toàn cầu, CBDC không chỉ là công cụ kỹ thuật – mà là tuyên bố chủ quyền tiền tệ trong kỷ nguyên số.