Kripto Para Nedir?

Cryptonews olarak, hemen herkesin merak ettiği kripto para nedir, konusu ile ilgili detaylı bilgi vereceğiz.Kripto para, dijital bir varlıktır ve para işlevi görür. Değer temsil eder veya bir blok zinciri üzerinde fayda sağlar. Bu rehberde, kripto para hakkında merak ettiğiniz her şeyi keşfedeceğiz.Blok zincirleri, kripto paraların nasıl çalıştığı, kripto para borsaları ve kripto paranın nasıl kullanılacağı konularını da ele alacağız.Hazırsanız kripto para nedir, konusunu detaylı bir şekilde ele alalım!

Kripto Para Türleri

Bitcoin, 2009 yılında Satoshi Nakamoto adlı anonim bir kişi veya ekip tarafından başlatıldığında, modern kripto devrimini ateşledi.Günümüzde Bitcoin, en bilinen kripto paradır. Genellikle dijital altın olarak adlandırılır çünkü kıtlığı vardır. Yalnızca 21 milyon Bitcoin var olacaktır.Zamanla daha hızlı işlemler ve blok zinciri ağlarına yeni işlevler eklemek için birçok yeni kripto para projesi başlatıldı.Litecoin, Bitcoin’in bir çatalı olarak 2011 yılında başlatıldı. Yani Bitcoin kodunun değiştirilmiş bir versiyonudur. Litecoin, Bitcoin ağından dört kat daha hızlı işlem yapar.Daha sonra 2015 yılında Ethereum ağı başlatıldı. Kripto dünyasına güçlü programlama yetenekleri getirerek, blok zinciri üzerinde çalışan akıllı sözleşmeler olarak adlandırılan programlara yol açtı.Günümüzde on binlerce kripto para vardır. Bunların birçoğu, mevcut blok zinciri ağlarında çalışan tokenlerdir. Ancak ağ tarafından gerekmemektedir. Kripto para nedir, diye merak ediyorsanız türlerine de mutlaka göz atmalısınız.Örneğin Ether (ETH), Ethereum ağını çalıştırır. ETH’yi başka birine gönderebilir ve işlemin ağ ücretleri de ETH ile ödenir.Bir akıllı sözleşmeyi yürütmek de ETH maliyetine sahiptir. Bu da ETH’yi hem değer saklama aracı hem de Ethereum blok zinciri için bir fayda tokeni yapar.Buna karşılık Pepe the Frog’u maskot olarak benimseyen popüler bir token olan PEPE, barındırıldığı Ethereum blok zincirine bir faydası yoktur. PEPE eğlencelidir ancak ağ için gerekli değildir.

En İyi Kripto Paralar

Kripto para nedir, diye düşünürken en iyi projelere de göz atmamız gerekir. Var olan binlerce kripto paranın çoğu hayatta kalamayacak. Önde gelen projeler, piyasa benimsenmesi değiştikçe sıralamanın değiştiği yüksek bir toplam değere sahiptir.Şu anki piyasa değeriyle en önde gelen kripto paralar şunlardır:

• Bitcoin (BTC)
• Ethereum (ETH)
• Tether (USDT)
• BNB (BNB)
• Ripple (XRP)
• Solana (SOL)
• ABD Doları Coin (USDC)
• Cardano (ADA)
• Dogecoin (DOGE)
• Avalanche (AVAX)

Mevcut en iyi on kripto paradan ikisi (USDT ve USDC) stabilcoin olup, diğer bir para birimine (bu durumda USD) sabitlenmiştir. Her iki varlık da $1 sabitini korumak için USD desteği veya eşdeğer varlıklar olduğunu iddia eder.Yukarıda listelenen diğer kripto paralar, ilgili ağlarını çalıştırır. Yani ağ işlemleri için ödeme yapmak için kullanılırlar. Bu fayda da onlara değer katar. Özellikle Bitcoin ve Ethereum gibi yaygın olarak kullanılan ağlar için. Ethereum nedir diye merak ediyorsanız yazımıza mutlaka göz atmalısınız.Bu kripto paraların değerleri sabit değildir. Bunun yerine piyasa, bu varlıkların değerini belirler.

Kripto Paralar Nasıl Çalışır?

Kripto paralar, bir para birimi olarak kullanıldığında, temel anlamda mevcut itibari para birimleri gibi çalışır. Örneğin değer transferi gibi. İtibari para, USD veya GBP gibi geleneksel para birimlerine atıfta bulunur.İtibari para, bir emir veya karar anlamına gelir. Yani itibari para, hükümetlerin para olduğunu söylemesi nedeniyle paradır.Öte yandan kripto para nedir diye düşünüyorsanız, değerini piyasadan alır. Ticaret piyasaları, belirli bir kripto varlığın değerini belirler.Örneğin mal veya hizmetler için ödeme yapmak veya bir borcu ödemek için kripto para gönderebilirsiniz. Gerçekleşen basit bir Bitcoin işlemini inceleyelim: Pizza Günü.Bitcoin’in zaman çizelgesinin başlarında Laszlo Hanyecz, iki Papa John’s pizzasına ödeme yapmak için 10.000 Bitcoin kullandı.O zamanlar, 10.000 Bitcoin’in değeri adil bir ticaretti. Bugünkü Bitcoin fiyatıyla 10.000 Bitcoin, yaklaşık 440 milyon dolar eder. Bu da Papa John’s’un (PZZA) mevcut toplam borsa değerinin yaklaşık %20’sine eşittir.Laszlo Hanyecz, Bitcoin ağındaki işlemleri doğrulamaya yardımcı olmak için CPU işlem gücü (ve elektrik) kullanarak coinleri kazandı.Coinler, başarılı bir şekilde blok zincire eklenen bloklar için bir madencilik ödülü olarak ödendi. Kılavuzda madenciliğe daha sonra fazlalıkla değineceğiz.Laszlo, iki pizza işlemi için coinleri bir kripto cüzdanından diğerine gönderdi. Bitcoin ağında, bitcoin gönderimi ek bir maliyetle gelir. Bu maliyete işlem ücreti veya ağ ücreti denir. Bu ücret, Laszlo Hanyecz gibi madencilere ödenir.Bankalar ve ödeme hizmetleri de ödeme ücretleri alır. Bu durumda fark, kripto ağlarının, değeri A’dan B’ye bir aracı olmadan göndermenin bir yolunu sağlamasıdır.Belirli bir işlemi yapıp yapamayacağınızı söyleyen bir banka veya ödeme hizmeti yoktur. Genel olarak kripto ağları, çift harcamayı önlemeye çalışır. İşlemin amacı, bilgeliği, ahlakı veya yasallığını dikkate almak yerine çift harcamayı önlemek için çalışır.Tüm paralar gibi kripto paralar da, gelecekte başkalarının da aynı kripto parayı değişim aracı olarak kabul edeceğine dair bir inanç olduğu sürece bir değişim aracı olarak işlev görebilir.

Kripto Paralar Nasıl Oluşturulur?

Kripto para nedir, sorusundan sonra nasıl oluşturulur sorusu da sıklıkla karşımıza çıkıyor. Bitcoin gibi birçok kripto para, arzını madencilik yoluyla artırır. Bu süreçte ağ, ağdaki işlemleri doğrulamak için ödül olarak yeni coinler sağlar.Madencilik süreci “iş” gerektirir çünkü madencilerin bir kriptografik bulmacayı çözmeleri gerekir. Bunlara iş kanıtı (Proof-of-work) protokolleri denir.Diğer protokoller, işlemlerin geçerli olduğunu kabul eden bir anlaşmaya ulaşmak için tarih kanıtı (proof of history), hisse kanıtı (Proof-of-stake) veya diğer yöntemleri kullanır.Hisse kanıtı ağları da ödüller sağlar. Mutabakat sürecinin bir sonucu olarak daha fazla para eklenir.

• Madencilik, ağ için yeni coinler oluşturmak amacıyla iş kanıtını kullanır.
• Mint etmek, bir algoritma kullanarak stake ödülleri veya blok zinciri üzerinde kullanılacak tokenler olarak yeni coinler veya tokenler oluşturmayı ifade eder.

Örneğin PEPE, Ethereum ağında basılmış bir tokendir. Staking veya madenciliğin sonucu değildir. Oysa yeni ETH arzı stakingle gelir. Madencilik yapılmadan önce başlatılan Bitcoin veya Litecoin gibi coinlere “adil başlatma” kripto paraları denir.Bu, coinler popüler hale gelmeden önce herkesin eşit bir pozisyon oluşturma şansına sahip olduğu anlamına gelir.

Kripto Paralar İtibari Paradan Neden ve Nasıl Farklıdır?

Fiat kelimesi Latince’den gelir ve “öyle olsun” anlamına gelir. Yani hükümetler bir para birimini yasal ödeme aracı olarak ilan ederler.Örneğin ABD para birimi şunu taşır:“Bu not, tüm borçlar, kamu ve özel için yasal ödeme aracıdır.”ABD’de ve diğer çoğu ülkede, itibari para birimleri, borçlara dayalıdır ve bir fiziksel varlık olan altına bağlı değildir. Sürecin aşırı basitleştirilmesi olmakla birlikte yeni dolarların varlığa borçlandığını söylemek doğrudur.Öte yandan kripto paralar, borçla bağlantılı değildir ve çoğu durumda para olarak ilan edilmezler. (Ancak birkaç ülke, Bitcoin’i yasal ödeme aracı olarak kabul etmiştir.)İnsanlar kripto paraları; para, değer saklama aracı, yatırım veya spekülatif işlemler olarak kullanmayı seçebilirler.

Merkezileşme ve Dağıtık Yapı

İtibari para birimleri merkezileştirilmiştir. Arzları ve dolayısıyla değerleri, hükümetler ve merkez bankaları tarafından kontrol edilir.En büyük kripto paraların çoğu dağıtık yapıdadır.Protokoller ve emisyonlar (ek coinler veya tokenler) dünya çapındaki bir topluluk tarafından belirlenir. Örneğin Bitcoin’deki değişiklikler, %95 madenci onayı ile bir Bitcoin İyileştirme Teklifi (BIP) üzerinde oylama gerektirir.Ancak dağıtık yapı, tüm kripto paralar için evrensel değildir. En popüler kripto paralardan biri olan Ripple’ın arzı ve doğrulama yöntemleri, tek bir şirket olan Ripple Labs tarafından belirlenir.Bazı kripto paralar, işlemler üzerinde dağıtık mutabakat kullanırken, diğer yönler sıkı bir şekilde merkezi bir grup tarafından kontrol edilir.Çoğunlukla, merkezi yapıdan dağıtık kontrole geçiş de vardır. Cardano, merkezi bir ağ olarak başlayan ancak dağıtıma doğru hareket eden bir örnektir.

Blok Zinciri Nedir?

Kripto para nedir diye merak edenlerin birçoğu blok zincir teknolojisini de öğrenmek istiyor. En basit haliyle bir blok zinciri, bir işlem defteri yani işlem kayıtlarının tutulduğu bir kayıt defteridir. Blok zincirleri, adlarını yapılarından alır.

• İşlemler madenciler veya doğrulama düğümleri tarafından bloklar halinde gruplanır.
• Her blok, önceki veya üst bloğu bir kriptografik hash ile referans alır.
• Bu bağlantılı bloklar bir zincir oluşturur.

Her blok önceki veya üst bloğu referans aldığı için blok zincirindeki işlemleri değiştirmek zordur.Geleneksel finans dünyasında bir banka veya şirket, bir veritabanındaki değeri değiştirerek kolayca bir işlemi geri alabilir. Buna karşılık kripto para ağları, önceki işlemleri kolayca değiştirmenin önüne geçerek işlemleri güvence altına alır.Bu neredeyse kalıcılık durumu, değişmezlik olarak adlandırılır ve bir işlemi değiştirmeyi imkansız hale getirmese de, bunu yapmayı son derece zorlaştırır. Blok zincirine eklenen ek bloklarla birlikte işlemler daha kalıcı hale gelir.Örneğin Bitcoin ağında, önceki bir işlemi değiştirme maliyeti potansiyel faydadan daha fazladır. Bir işlemi değiştirmek için ilgili işlemi içeren bloktan sonraki her bloğu yeniden madencilik yapmanız gerekecek. Bunu ağın geri kalanı yeni geçerli bloklar üretirken daha hızlı yapmanız gerekecek. (Bitcoin, en uzun zinciri seçer.)Altı blok onayı sonrası, bir Bitcoin işlemi tamamlanmış kabul edilir. Ancak pratik açıdan küçük işlemler, bir onaydan sonra kalıcı kabul edilir. Çünkü bir bloğu yeniden madencilik yapmanın maliyeti yüksektir.Bitcoin ağı, blok zincirini güvence altına almak için iş kanıtı kullanır. Bu konuyu bir sonraki bölümde ele alacağız.

İş Kanıtı ve Hisse Kanıtı

Bir defterin güvenilir olması ve bir kripto paranın değer taşıması için işlemlerin geçerli olduğuna dair bir yol bulunmalıdır.Geleneksel finansta bankalar ve kurumlar genellikle nihai karar mercileridir. Kripto blok zincirleri farklı bir yaklaşım benimser. Ağın bir uzlaşmaya varması ve ardından işlemleri değiştirilemez hale getirecek bir yöntem bulması gerekir.Kripto para nedir diye düşünüyorsanız aşağıdaki iki başlığa da hakim olmalısınız. En yaygın uzlaşma yöntemleri; iş kanıtı (PoW) ve hisse kanıtı (PoS) yöntemleridir.

İş Kanıtı (Proof of Work)

Proof of Work, Adam Back tarafından yazılmış bir 2002 makalesine dayanır. Bu makale, bir kriptografi problemini çözmek için mütevazı miktarda CPU “iş” gerektiren bir yöntemle e-posta spamını ve hizmet reddi saldırılarını sınırlamayı detaylandırır.Satoshi, bu fikri Bitcoin için benimsemiş ve Bitcoin madencilerinin blok zincirine yeni bir blok eklemek için doğru hash değerini tahmin etmelerini sağlamıştır.Bu işin zaman ve maliyeti, blok zincirindeki mevcut işlemleri değiştirmeyi maliyetli hale getirir. Bu caydırıcı faktördür.Diğer tarafta ise mali teşvik bulunmaktadır. Bir madenci, yeni blokları madencilik yaparak madencilik ödülleri kazanmak için hash gücünü yönlendirebilir.İş kanıtı, hala birçok kişi tarafından blok zincirini korumanın en güvenli yolu olarak kabul edilmektedir. Bitcoin, Litecoin, Dogecoin, Bitcoin Cash, Ethereum Classic ve Monero gibi birkaç köklü ağ, PoW kullanmaktadır.

Hisse Kanıtı (Proof of Stake)

PoW’a yönelik yaygın bir eleştiri enerji tüketimidir. PoW’a alternatif olarak, hisse kanıtı (Proof of Stake) popüler ve enerji dostu bir seçenek haline gelmiştir. İlk olarak hem PoW hem de PoS kullanan Peercoin tarafından öncülük edilen PoS, doğrulayıcıların teminat göstermesini gerektirir.Bu teminat, değerli bir şeyi tehlikeye atar. Bir doğrulayıcı protokolü (bir dizi kural) ihlal ederse, doğrulayıcı teminatının tamamı veya bir kısmı alınabilir.Bir doğrulayıcı, ağda işlemlerin geçerli olduğundan ve diğer doğrulayıcı düğümlerin protokole uyduğundan emin olan özel yazılım çalıştıran bir bilgisayardır.Hisse kanıtı ağları genellikle her doğrulayıcı için minimum staking gereksinimlerine sahiptir. Ancak aynı zamanda daha küçük bakiyelere sahip kişilerin nitelikli bir doğrulayıcıya staking yapmalarını sağlayan Yetkili Hisse Kanıtı (DPoS) da sunabilirler.Diğer uzlaşma yöntemleri de kullanılabilir, örneğin:

• PoH: Tarih Kanıtı
• PoET: Geçen Süre Kanıtı
• PoC: Kapasite Kanıtı

Kriptoda Uzlaşmanın Rolü

Kripto blok zincirlerindeki uzlaşma (düğümler arasındaki anlaşma), güvenilir olmayan bir şekilde işlem yapmamıza olanak tanır.Bu, bakiyeleri takip etmek ve işlemleri doğrulamak için bir bankaya, kuruma veya üçüncü bir tarafa güvenmemiz gerekmediği anlamına gelir.İhtiyacımız olan her şey, bir kripto cüzdanı ve Bitcoin, Ethereum veya kullandığınız herhangi bir ağ için bir blok zinciri gezgini ile doğrulanabilir.Bir uzlaşma mekanizması, tüm düğümlerin blok zinciri defterinin durumu ve tüm işlemlerin meşruiyeti konusunda hemfikir olmasını sağlar.Kullanıcılar olarak, uzlaşma işlemlerin geçerliliği konusunda güvenmemizi sağlar. Güvenlik sağladıkları uzlaşma mekanizmalarına göre kripto ağlarını seçebiliriz.Bazıları PoW ağlarında daha güvende hissederken, diğerleri PoS veya diğer uzlaşma yöntemlerini tercih eder.Her iki durumda da çıkarlarımız doğrultusunda çalışmayan bir üçüncü tarafa güvenmemiz gerekmez. Bunun yerine, sürece güvenebilir ve sonuçları kamuya açık bir blok zincirinde doğrulayabiliriz.

Kripto Para Nasıl Elde Edilir?

Kripto para nedir, konusuna nasıl elde edebileceğinizi göstererek devam edelim. Coinleri elde etmenin üç ana yolu vardır. Seçenekleri inceleyelim.

Madencilik

İlk bitcoinler masaüstü CPU’larla madencilik yapılarak elde edilmiştir. Litecoin ve Dogecoin dışında Kaspa ve Zephyr gibi daha yeni projeler için de aynı durum geçerlidir.Başlangıçta Ethereum da madencilikle elde ediliyordu. Ethereum’un orijinal zinciri olan Ethereum Classic hala PoW kullanarak madencilikle elde edilmektedir.Geleneksel anlamda yalnızca iş kanıtı coinleri madencilikle elde edilebilir. Madencilik algoritmaları, daha fazla veya daha iyi madencilerin eklenmesiyle birlikte zorluk seviyesini ayarlar. Madencilik zorluğu arttıkça, donanım gereksinimleri de artar.Günümüzde Bitcoin, CPU’larla veya hatta üst düzey grafik kartlarıyla rekabetçi bir şekilde madencilik yapılamaz.Bitcoin madencilik endüstrisi, Uygulamaya Özel Entegre Devreler (ASIC’ler) olarak adlandırılan özel donanımlar tarafından domine edilmektedir.Kaspa, Monero, Zephyr ve diğerleri gibi bazı daha küçük coinler hala CPU’lar veya grafik kartlarıyla madencilik yapılabilir. Ancak fiyatlar düştüğünde bu coinleri bir borsadan satın almak genellikle daha pratiktir.

Kazanma

Birçok şekilde kripto yığını oluşturabilirsiniz. Çoğu durumda işe koyabileceğiniz bazı kripto paralara sahip olmanız gerekecek.

• Staking: Ethereum ve Solana gibi hisse kanıtı ağları, tokenlerinizi staking yaparak staking ödülleri kazanmanızı sağlar. Genellikle staking ödülleri, %3 APY veya daha fazlasını sağlayabilir.
• Getiri protokolleri: Akıllı sözleşmeler, merkeziyetsiz finans (DeFi) uygulamalarına yol açmıştır. Aave gibi popüler merkeziyetsiz uygulamalar (dApps), kullanıcılara kripto ödünç vererek getiri elde etmelerine olanak tanır. GMX, başka bir tanınmış DeFi uygulaması, merkeziyetsiz bir borsadaki karın (veya zararların) bir kısmına sahip olmanıza olanak tanır.
• Oyna-kazan: Axie Infinity ve The Sandbox gibi kripto tabanlı oyunlar, oyunda kripto kazanmanın yollarını sunar.
• Kripto ödül kartları: Coinbase veya Gemini gibi bazı kripto ödül kartları, alışveriş yaptığınızda kripto “geri ödeme” kazanmanızı sağlar.
• Kripto ile çalışma: Serbest çalışan platformlar, gerçekleştirdiğiniz iş karşılığında kripto ile ödeme almanızı sağlayabilir. Alternatif olarak, Cash App, Strike ve Venmo gibi ödeme uygulamaları, kullanıcılar arasında kripto ödemeleri göndermeye olanak tanır.

Satın Alma

Genellikle itibari para ile kripto satın almak, bir pozisyon oluşturmanın en verimli yolunu sunar. Ayrıca isterseniz kripto para oluşturma yöntemlerine de göz atabilirsiniz. Bir sonraki bölümde, kripto para satın alma yerlerini tartışacağız.

Kripto Para Nereden Alınır?

Kripto para nedir, konusuyla ilgili en çok merak edilen sorulardan biri de nereden satın alacağınızdır.Satın almanın en yaygın yolu, USD, GBP ve diğer desteklenen para birimleri ile kripto satın alabileceğiniz Coinbase gibi bir kripto borsasını kullanmaktır.İlk borsa, 2010 yılında Bitcoin Market’in başlatıldığı zamana dayanır. Bugünün borsalarının birçoğu aynı döneme dayanır. Coinbase 2012 yılında kurulmuştur. Kraken ve Bitstamp her ikisi de 2011 yılında başlatılmıştır.

• Merkezi borsalar: Merkezi borsa (CEX), bir şirket tarafından yönetilir ve çoğu kimlik doğrulama gerektirir. Coinbase ve Kraken örneklerindendir. Bu borsalar, itibari para birimleri ile kripto ticaretini destekler. Kriptonuzu, çekim yapana kadar bir saklama cüzdanında tutar.
• Merkeziyetsiz borsalar: Merkeziyetsiz borsa (DEX), yazılım tarafından yönetilir. Akıllı sözleşme geliştiricileri, bir kripto para birimini başka bir kripto para birimi ile takas etmenizi veya üçüncü taraf sağlayıcı aracılığıyla hesabınızı itibari para ile finanse etmenizi sağlayan uygulamaları blok zincirine yayınlar. Popüler DEX platformları arasında Uniswap ve Pancakeswap bulunur.
• Brokerlar: Merkezi borsalara benzer şekilde brokerlar, geleneksel para birimleri ile kripto satın almanıza olanak tanır. Fark, doğrudan diğer tacirlerle ticaret yapmak yerine brokerdan satın alıyor veya brokera satıyor olmanızdır. eToro ve Robinhood popüler örneklerdir.
• Ödeme uygulamaları: Cash App, PayPal, Venmo ve diğer ödeme uygulamaları artık popüler coinler için alım satımı destekler. Bazıları yalnızca Bitcoin’i destekler.
• Cüzdan uygulamaları: MetaMask gibi kripto cüzdanları, MoonPay veya Mercuryo gibi üçüncü taraf sağlayıcı aracılığıyla kripto satın almanın bir yolunu sunar.
• Eşler arası ağlar: Bisq ve HODL HODL gibi platformlar, eşler arası bitcoin ticaretine olanak tanır. Dünya genelinde diğerleriyle ticaret yapın. Ancak fiyatlar merkezi borsalardaki piyasa fiyatlarından farklı olabilir.
• Bitcoin ATM’leri: Birçok ülkede benzin istasyonları veya marketlerde ATM benzeri bir makineden bitcoin satın alabilirsiniz.

Kripto Para Güvenli mi?

Kripto para nedir, sorusunun yanı sıra güvenli mi, sorusu da insanların kafasını karıştırıyor. Öncelikle kripto para değerleri değişkendir. Bu da yukarı yönlü fırsatlar ve riskler getirir.Popüler bir akıllı sözleşme kripto parası olan Solana (SOL), lansmanından %9.500’den fazla artarak tüm zamanların en yüksek seviyesi olan $260’a ulaşmıştır.Bir yıl sonra SOL 10 doların altına düştü. Tüm varlıklar gibi kripto paralar da fiyat riski taşır.Ancak başka güvenlik hususları ve riskleri azaltmanın yolları da vardır.

• Fiyat riski: Görece düşük ticaret hacmine sahip genç bir varlık sınıfı olarak, kripto değerleri değişkendir. Bir pozisyon oluştururken, piyasa oynaklığının etkisini azaltmak için zaman içinde satın almayı (dolar-maliyet ortalaması) düşünün.
• Platform riski: Kripto borsaları, saklama cüzdanlarında kriptonuzu saklamak için uygun bir yol sunar. Ancak aynı zamanda cüzdanın özel anahtarlarını da kontrol ederler. Borsa para çekimlerini dondurursa veya iflas ederse, kriptonuz risk altındadır. Daha büyük bakiyeleri, kontrol ettiğiniz bir öz saklama cüzdanına taşıyın. Kripto cüzdanlarını birazdan ele alacağız.
• Akıllı sözleşme riskleri: Akıllı sözleşmeler güçlü araçlardır. Ancak aynı zamanda hack, hata veya kötü niyetli kodlara karşı da savunmasız olabilirler. Bir akıllı sözleşmeye bağlanmadan önce protokolleri dikkatlice araştırın. Güvenilir güvenlik firmaları tarafından yapılan kod denetimlerine bakın.
• Politik risk: Hükümetler, belirli kripto paraların ticaretini zorlaştırabilir veya hatta yasaklayabilir. Çin, 2021 yılında kripto ticaretini ve madenciliğini yasakladı. Politik riski, satın alma kararınızın bir parçası yapın.
• Dolandırıcılık ve terk edilmiş yazılım: Vaat eden kripto projeleri, asla hayata geçmeyerek terk edilmiş yazılım haline gelebilir. Bazı projeler veya protokoller ise dolandırıcılık olabilir. Yine özenli inceleme, en öncelikli hale gelir.

Kripto Güvenliği vs. Geleneksel Finans

Birçok yönden kripto, şeffaflığı nedeniyle geleneksel varlıklardan daha güvenli olabilir. Akıllı sözleşmelerin kodu genellikle görüntülenebilir ve topluluğa sorunları veya endişeleri belirleme imkanı verir. Kod denetimleri, akıllı sözleşme özelliklerini ve risklerini de vurgular.Birçok kripto para da arzı sınırlar. Bitcoin 21 milyon coin ile sınırlıdır. Ethereum (Ether) arzı kesin olarak sınırlı değildir. Ancak protokol temel işlem ücretlerini yakar. Bu da ETH’yi mevcut piyasa koşullarına göre hafif deflasyonist yapar.Buna karşılık USD gibi geleneksel para birimleri genellikle arzda genişler. Örneğin M2, ABD para arzının bir ölçüsü, Bitcoin’in lansmanını izleyen on yılda %155 arttı. Aynı dönemde Bitcoin’in değeri bir kuruştan $3,800’ün üzerine çıktı.Birçok ülke, fiat para birimleriyle hiper enflasyon yaşamaktadır. Venezuela, 2023 yılında bolivarın değerinin çökmesiyle %400 enflasyon yaşadı.

Kripto Para Nerede Saklanır?

Çoğu yeni kripto yatırımcısı, kriptolarını satın aldıkları borsada saklar. Modern borsalar, varlıkları çevrimdışı kripto cüzdanlarında saklayarak soğuk depolama kullanır.Bu yapı kullanışlıdır. Ancak aynı zamanda borsanın varlıklarınızı kontrol eden özel anahtarları elinde tuttuğu anlamına gelir.2011 ve 2014 yılları arasında hackerlar, Mt. Gox borsasından binlerce bitcoin çalmışlardır. Daha yakın zamanda FTX borsasının CEO’su, dolandırıcılıktan mahkum edildi. Ayrıca müşteri mevduatlarını diğer riskli işlemlerde kullandığı (kaybettiği) iddia edilmektedir.Borsaların kendileri bir risk olabilir. Ancak birinin, hesabınıza erişim sağlaması riski de vardır. Bu risk, çevrimiçi bankacılıktaki risklerle paralellik gösterir.Öz saklama alternatifi olarak bir kripto cüzdanı kullanabilirsiniz. Öz saklama kripto cüzdanları, kriptonuzu kontrol eden özel anahtarları saklar.MetaMask gibi sıcak cüzdanlar (Ethereum için) veya Electrum (Bitcoin için) özel anahtarları internete bağlanabilen bir cihazda oluşturur ve saklar.

• Sıcak cüzdanlar, bir bilgisayarda veya mobil cihazda çalışan uygulamalardır.

• Soğuk cüzdanlar, genellikle donanım cihazları, özel anahtarlarınızı saklar ancak internete bağlanmaz. Bu cihazlar daha sonra işlemleri yetkilendirmek veya reddetmek için bilgisayarınızla veya mobil cihazınızla iletişim kurar. Popüler soğuk cüzdanlar arasında Trezor ve Ledger cihazları bulunur.

Kripto Para Nasıl Kullanılır?

Kripto para nedir, sorusuna cevap bulduğumuza göre nasıl kullanılacağına da bir göz atalım. Birçok durumda kripto para, ağda bir fayda tokeni olarak hizmet eder.ETH ve SOL, işlemleri, akıllı sözleşmeler dahil çalıştırmak için “gas” olarak hizmet eden iyi örneklerdir. Bu talep, kriptoya değer katabilir. Bitcoin gibi kripto paralar, para olarak kullanılmak üzere tasarlandı.İşte kripto parayı kullanabileceğiniz bazı yollar:

• Parayı Kripto Olarak Kullanma: Newegg’den Burger King’e kadar yüzlerce satıcı, kripto para kabul etmektedir. Ayrıca Coinbase kartı veya BitPay kartı gibi kripto destekli banka kartları, kriptonuzu nakit gibi harcamanıza olanak tanır.
• Yatırım Portföyünün Bir Parçası: Bazı kripto tokenler, gelecek vaat eden yatırımlar yapabilir. Örneğin Chainlink, özel ve kamu blok zincirlerini bağlamayı planlayan bir şirkettir. Bu, gerçek dünya varlıklarının tokenlaştırılmış formda her yerde bulunabilir hale gelmesini sağlayabilir. Şirketin tokeni (LINK), genellikle bir para birimi yerine bir yatırım olarak görülür.
• DeFi Getirileri Kazanma: Aave ve Radiant gibi DeFi protokolleri, bir aracı olmadan kripto para ödünç vererek getiri elde etmenin bir yolunu sunar. Tüm süreç akıllı sözleşmeler tarafından yönetilir.
• Staking Ödülleri Kazanma: ETH veya SOL gibi kriptolarınızı staking yaparak çoğu banka tasarruf hesabından daha yüksek getiri elde edebilirsiniz.
• Sınır Ötesi İşlemler: Kripto göndermek genellikle MoneyGram veya Western Union gibi ödeme hizmetleriyle karşılaştırıldığında para göndermenin en ucuz yoludur.
• Değer Deposu: Dikkatli seçerseniz kripto para, eski altın veya gümüş gibi etkili bir değer deposu olabilir (ancak taşınması daha kolaydır).
• Gizli İşlemler Yapma: Kripto ağları kimliğinizi veya finansal kuruluşlarla satın alma tercihlerinizi paylaşmadan işlem yapmanıza olanak tanır.

Güvenli Alışveriş İçin Kripto Para Kullanımı

Kripto para alımlarını destekleyen çevrimiçi satıcılar yerleşik bir süreç kullanır.Örneğin Newegg’den bir bilgisayar satın alırken Bitcoin ile ödeme yapabilirsiniz.

• Ürünü sepetinize ekleyin.
• Kargo yönteminizi seçin.
• Faturalandırma altında “Bitcoin” seçeneğini seçin.
• Bitcoin cüzdan uygulamanızı açın.
• Sağlanan QR kodunu tarayın veya sağlanan ödeme adresini kopyalayıp yapıştırın.
• Bitcoin cüzdanınızdaki işlemi tamamlayın.
• Onay için e-postanızı kontrol edin.

Ödeme tamamlanma süreleri ağa göre değişir.Alternatif olarak, Coinbase Visa gibi bir kripto kartı kullanabilirsiniz. Coinbase’in kartı, kriptoyu karta ayırmanıza ve nakit gibi harcamanıza olanak tanır.Coinbase ayrıca kartla yapılan alışverişler için kripto ödülleri (yüzde 3’e kadar) öder. Ödüller her ay değişir.

En İyi Kripto Borsaları

Kripto para nedir, konusu hakkında detaylı konuştuğumuza göre en iyi kripto para borsalarına göz atabiliriz. Kripto satın almaya hazır olduğunuzda, merkezi bir ticaret platformu en kolay yolu sunar.Önde gelen borsalar, banka transferleri, banka kartları veya bazı durumlarda PayPal gibi çeşitli ödeme seçenekleri sunar.Yeni başlıyorsanız, bu platformları düşünebilirsiniz:

Coinbase

Coinbase, dünyanın en büyük halka açık kripto borsasıdır. Kripto para alım satımında en güvenilir platformlardan biridir.Platform, yeni başlayanlar için alım, satım ve ticaret yapmanın basit bir yolunu sunar. Ayrıca daha düşük ticaret ücretleri ile gelişmiş bir ticaret platformudur.Bir Visa kripto kartı, kriptonuzu nakit gibi harcamanıza ve aynı zamanda kripto ödülleri kazanmanıza olanak tanır.Coinbase borsası, 250+ ticaret yapılabilir kripto para birimi sunar. Aylık abonelik seçeneği, ticaret ücretleri olmadan ticaret yapmanıza olanak tanır.

Coinbase Genel Bakış

Artıları

• Yeni başlayanlar için uygun platform
• Geniş kripto seçimi
• Coinbase Cüzdan’a bağlanma
• Kripto ödülleri kartı

Eksileri

• Basit Ticaret için daha yüksek ücretler
• Yoğun arayüz

Coinbase’i Ziyaret Edin

Kraken

2011 yılında kurulan Kraken, en eski kripto borsalarından biridir ve kripto topluluğunda güçlü bir itibar kazanmıştır. Borsa hem kullanımı kolay bir ticaret platformu hem de Kraken Pro adı verilen gelişmiş bir platform sunar.Ek kripto özellikleri arasında staking hizmetleri (ABD’de mevcut değildir) ve nitelikli hesaplar için marj ticareti bulunmaktadır. Platform ayrıca seçkin piyasalarda vadeli işlemler ticareti sunar.

Kraken Genel Bakış

Artıları

• Kullanımı kolay platform
• Rezerv kanıtı
• Nitelikli hesaplar için marj ve vadeli işlemler ticareti

Eksileri

• Banka kartları için yüksek ücretler
• ABD’de sınırlı hizmetler

Kraken’i Ziyaret Edin

Kripto Para Yatırımı Nasıl Yapılır?

Daha önce, kripto para nedir ve satın alma yolları nelerdir, diye tartıştık. Bu yöntemlerin en yaygın olanı, Coinbase gibi bir borsa kullanmaktır.

En İyi Kripto Paralar

Birçok yeni kripto yatırımcısı, başlangıç yatırımı olarak en iyi kripto paraları seçer.Yapılan kripto piyasa araştırmaları, dünya genelinde yaklaşık 420 milyon kripto sahibinin olduğunu ve dünya genelinde 219 milyonun (yarısından fazlası) Bitcoin sahibinin olduğunu gösteriyor. Bitcoin hala kripto piyasasında kraldır.Düşünebileceğiniz önde gelen kripto paralar şunlardır:

• Bitcoin (BTC)
• Ethereum (ETH)
• BNB (BNB)
• Ripple (XRP)
• Solana (SOL)
• Cardano (ADA)
• Avalanche (AVAX)
• Dogecoin (DOGE)
• Tron (TRX)
• Polkadot (DOT)
• Polygon (MATIC)
• Chainlink (LINK)

Köklü kripto paralar, daha büyük ticaret piyasaları sunar ve daha az risk getirebilir. Ancak gelecekteki getiriler, bu varlıkların her birinin çok daha düşük fiyatlardan yükseldiği ilk günlerle paralel olmayabilir.

Yeni Kripto Paralar

Büyüme potansiyeline sahip ve borsalarda yeni listelenecek kripto paraları veya daha az bilinen projeleri düşünebilirsiniz. Bu, bir sorunu çözen veya eski kripto protokollerini iyileştiren coinleri ve tokenleri içerebilir.Düşünebileceğiniz bazı yeni kripto paralar şunlardır:

• Celestia (TIA)
• Sei (SEI)
• Internet Computer (ICP)
• Fetch.ai (FET)
• Kaspa (KAS)
• Hedera (HBAR)
• Fantom (FTM)
• Seamless (SEAM)

Kripto Paranın Yasallığı

Kripto ticareti, dünya genelinde çoğu ülkede yasaldır. Ancak düzenlemeler değişiklik gösterir.Bazı yargı bölgelerinde, hangi kripto paraların menkul kıymet olarak kaydedilmesi gerektiği ve hangilerinin daha çok emtia olduğu konusunda bazı karışıklıklar vardır.ABD’de SEC, Coinbase ve Kraken dahil birkaç borsayı “kayıtsız menkul kıymetler” satmakla suçladı.

Menkul Kıymet Nedir?

ABD’de bir menkul kıymet, yatırım sözleşmesidir. Yani alıcının, başkalarının çabalarına dayalı olarak finansal getiri beklentisi vardır.Bir varlığın menkul kıymet olup olmadığı tarihsel olarak dört unsurdan oluşan “Howey Testi” ile belirlenir:

• Bir para yatırımı
• Ortak bir işletme
• Kar beklentisi
• Başkalarının çabalarından türetilen

ABD ve başka yerlerdeki düzenleyici belirsizlik, hükümet kurumları tarafından hedeflenen kripto varlıkları desteklemeyi bıraktıkları takdirde ticaret için zorluklar yaratabilir.Son başvurularda SEC, birkaç kripto parayı menkul kıymet olarak adlandırdı:

• SOL
• ADA
• MATIC
• SAND
• ICP
• DASH
• NEXO

Ancak kripto topluluğundaki birçok kişi bu konuda aynı fikirde değil.

Kripto Yasal Ödeme Aracı

Kripto para nedir, diye düşünüyorsanız, kripto paralar, özel ticarette para ile aynı işlevi görebilir. Ancak çoğu hükümet, kripto paraları yasal ödeme aracı olarak görmez.Şu anda sadece iki ülke, kripto parayı yasal ödeme aracı olarak kabul eden yasalar çıkarmıştır.

• Orta Afrika Cumhuriyeti: Bitcoin
• El Salvador: Bitcoin

Kripto Vergileri

ABD ve Birleşik Krallık gibi birçok yargı bölgesi, kripto paraları mülk olarak görür. Bu, kripto kazançlarının genellikle vergilendirilebilir olduğu anlamına gelir.Doğal olarak kripto ile ödenen kazançlar da diğer gelirler gibi vergilendirilebilir.ABD’de aşağıdakilerin tümü vergilendirilebilir olaylardır:

• Sermaye kazançları
• Staking kazançları
• Madencilik kazançları
• Airdroplar
• Kripto ödemeleri
• Kripto protokollerinden elde edilen faiz ve getiriler
• Kripto ödünç verme faizleri

ABD, vergileri ABD doları cinsinden toplar. Bu nedenle tüm işlemler, vergi hesaplanması için işlem zamanında USD değerine dönüştürülmelidir.

Kripto Paraya Yatırım Yapmalı mısınız?

Kripto paralar ve blok zincirler, finansal piyasaları devrim niteliğinde dönüştürmeyi ve gerçek dünya varlıklarının tokenleştirilerek her yerden erişilebilir hale gelmesini vaat ediyor.Ancak binlerce blok zinciri projesi yolda olduğundan hepsinin başarılı olacağı söylenemez. Bazı projeler gereken ilgiyi hiçbir zaman kazanamayabilir.Genellikle, kripto paranın riskini ve potansiyel ödülünü dengelemek için toplam yatırım portföyünüzün bir kısmını araştırdığınız ve iyi anladığınız kripto paralara ayırmak en iyisidir.

Kripto para nedir diye merak ediyorsanız, kripto para dijital bir varlık olup para işlevi görür. Bitcoin en bilinen kripto paradır ve 2009 yılında Satoshi Nakamoto tarafından başlatılmıştır. Ethereum ise akıllı sözleşmeler çalıştırarak blok zinciri üzerinde yenilik getirir.

İki zaman testinden geçmiş yatırım stratejisi riski hafifletmeye yardımcı olabilir.

• Çeşitlendirme: Kripto paraya yatırım yapmayı seçerseniz, portföyünüzü çeşitlendirmek için birden fazla kripto satın almayı düşünün. Ancak kripto parayı daha büyük, çeşitli bir portföyün parçası yapmayı da düşünün.
• Dolar-maliyet ortalaması: Kripto fiyatları oynaktır. Göreceli olarak küçük piyasa kapitalizasyonu ile coinler ve tokenler için ticaret fiyatları, haber gibi dış etkiler tarafından yönlendirilebilir. Dolar-maliyet ortalaması, belirli bir dolar tutarını belirli bir takvimde satın almayı, satın alma fiyatlarını düzleştirmeye ve fiyatlar düştüğünde daha fazla satın almayı optimize etmeye yardımcı olur.

Kripto Paraların Artıları ve Eksileri

Kripto para nedir, nasıl kullanılır ve nerede saklanır gibi konulara değişdiğimize göre artı ve eksilerine de göz atabiliriz. Dijital varlıkların bazı avantajları ve dezavantajları vardır.

Daha fazla bilgi: Bitcoin Artıları ve Eksileri

Sonuç

Kripto para nedir? Kripto para, dijital bir varlık olup para işlevi görür ve blok zinciri üzerinde çalışır. Bitcoin, 2009’da başlatılmıştır ve en bilinen kripto paradır. Ethereum gibi binlerce farklı kripto para vardır. Kripto paralar, değer saklama, yatırım ve ödeme işlemlerinde kullanılır.Kripto para, dijital bir varlıktır ve para işlevi görür. En bilinen kripto para olan Bitcoin, 2009 yılında Satoshi Nakamoto tarafından başlatılmıştır. Bitcoin, dijital altın olarak adlandırılır ve kıtlığı nedeniyle değeri yüksektir. Ethereum ise blok zinciri üzerinde akıllı sözleşmeler çalıştırarak yenilik getirmiştir.Kripto paralar, merkeziyetsiz yapıdadır ve değerini piyasadan alır. İşlemler blok zinciri üzerinde güvenli bir şekilde gerçekleştirilir ve değiştirilmesi zordur. Kripto paralar, yatırım, değer saklama, sınır ötesi işlemler gibi çeşitli amaçlarla kullanılabilir.Kripto para birimi nedir:

Kripto para, dijital bir varlık olup para işlevi görür ve blok zinciri teknolojisiyle çalışır. İlk ve en bilinen kripto para birimi Bitcoin’dir. Kripto paralar merkeziyetsizdir, değerini piyasadan alır ve dijital cüzdanlarda saklanır. Alışveriş, yatırım ve sınır ötesi işlemler için kullanılabilir.​

Sık Sorulan Sorular

Kripto para nedir basit anlatım?

Kripto para, dijital bir para birimidir ve blok zinciri teknolojisiyle çalışır. Bitcoin en bilinen örneğidir. Dijital cüzdanlarda saklanır ve internette alışveriş yapmak, yatırım yapmak veya para transferi için kullanılır.

Kripto para aslında nedir?

Kripto para, dijital ve merkezi olmayan bir para birimidir. Blok zinciri teknolojisi üzerine kurulu olan kripto paralar, güvenli ve anonim işlemler sağlar. Bitcoin en bilinen kripto paradır. Ayrıca kripto paralar, yatırım, ödeme ve değer saklama amaçlı kullanılır.

Kripto para nasıl işler?

Kripto para, blok zinciri adı verilen dağıtılmış bir defterde kayıtlı işlemlerle çalışır. İşlemler, kriptografik yöntemlerle güvence altına alınır ve doğrulanır. Madenciler veya doğrulayıcılar, yeni işlemleri onaylar ve bloklara ekler. Bu süreç, güvenliği ve merkeziyetsizliği sağlar.

Kripto parayı nasıl alabilirim?

Kripto parayı almak için bir kripto para borsasına kaydolmalısınız. Coinbase, Binance gibi popüler borsalarla başlayabilirsiniz. Kimlik doğrulamasını tamamladıktan sonra banka kartı, havale veya PayPal gibi yöntemlerle kripto para satın alabilirsiniz. Kripto cüzdanınıza transfer ederek saklayabilirsiniz.

Referanslar

• https://finance.yahoo.com/news/celebrating-bitcoin-pizza-day-time-163536216.html
• https://github.com/bitcoin/bips
• https://roadmap.cardano.org/en/shelley/
• https://www.hashcash.org/papers/hashcash.pdf
• https://www.peercoin.net/docs/proof-of-stake
• https://www.blockchain.com/explorer
• https://etherscan.io/
• https://ca.finance.yahoo.com/news/solana-still-buy-2022-182500912.html
• https://www.reuters.com/world/china/china-central-bank-vows-crackdown-cryptocurrency-trading-2021-09-24/
• https://consensys.io/blog/what-is-eip-1559-how-will-it-change-ethereum
• https://fred.stlouisfed.org/series/M2SL
• https://www.usnews.com/news/best-countries/slideshows/the-10-countries-where-inflation-is-the-highest?onepage
• https://www.justice.gov/opa/pr/russian-nationals-charged-hacking-one-cryptocurrency-exchange-and-illicitly-operating-another
• https://www.reuters.com/legal/ftx-founder-sam-bankman-fried-thought-rules-did-not-apply-him-prosecutor-says-2023-11-02/
• https://www.sec.gov/news/press-release/2023-102
• https://www.sec.gov/news/press-release/2023-237
• https://www.coindesk.com/policy/2023/06/08/solana-foundation-sol-is-not-a-security/

Yasal Uyarı: Kripto paralar yüksek riskli varlıklar sınıfındadır. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve kesinlikle yatırım tavsiyesi değildir. Varlıklarınızı kaybedebilirsiniz.