Çoklu İmza (Multisig) Cüzdan Nedir? Güvenlik ve Kurulum

Yazar
Yazar
Seher EroğluVerified
Part of the Team Since
Jun 2024
Yazar Hakkında

Kripto para ve coin piyasalarında uzman bir içerik üreticisiyim. KuCoin gibi büyük borsaların sosyal medya yönetiminde deneyimliyim, güncel trendleri takip ederek değerli içgörüler...

Last updated: 
Generic Footer Kripto Sorumluluk Reddi Beyanı
Yasal Uyarı: Kripto paralar yüksek riskli varlıklar sınıfındadır. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve kesinlikle yatırım tavsiyesi değildir. Varlıklarınızı kaybedebilirsiniz.
Yasal Uyarı: Kripto paralar yüksek riskli varlıklar sınıfındadır. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve kesinlikle yatırım tavsiyesi değildir. Varlıklarınızı kaybedebilirsiniz.

Çoklu imza (multisig) cüzdan, işlemleri onaylamak için tek bir özel anahtar yerine birden fazla özel anahtar gerektiren kripto cüzdandır. “M-of-N” yapısı sayesinde, işlemlerin tamamlanması için birden çok kişinin onayı gerekir.

Yapısı, kontrolü dağıtarak tek noktadan kaynaklanan güvenlik açıklarını ortadan kaldırır. Böylece hacklenme riski ve insan hataları önemli ölçüde azalır. Bu nedenle multisig cüzdanlar, yüksek değerli kripto varlıkların veya ortak fonların güvenliğini sağlamak için oldukça önemlidir.

Rehberimizde, multisig cüzdanların neden önemli olduğunu, nasıl çalıştığını, türlerini ve adım adım güvenli bir şekilde nasıl kurulacağını anlatıyoruz.

Öne Çıkan Noktalar

  • Tek bir anahtar çalınsa bile işlem yapılamaz. Birden fazla onay gerektirir; güvenlik açıklarını ortadan kaldırır.
  • DAO hazineleri gibi grup tarafından yönetilen fonlarda kullanılır; hiçbir kişi tek başına varlıkları tranfer edemez.
  • Doğru kurulduğunda yüksek güvenlik sağlar. Ancak birden fazla anahtarın yönetimi ve imzalayanlar arasında uyum gerektirir.
  • Zincir üzerindeki onay kayıtları, işlemi kimin onayladığını gösterir. Bu sayede şeffaflık ve görev ayrılığı sağlanır.
  • İlk kurulum ve koordinasyon biraz çaba gerektirir. Ancak uzun vadede güçlü ve çok katmanlı varlık koruması sunar.

Multisig Anlamı ve Temel Kavramlar


Multisig (çoklu imza) cüzdan, bir işlemi onaylamak için birden fazla özel anahtar gerektirir.

Tek imzalı geleneksel cüzdanların aksine, kontrol bir kişide değil, birden fazla anahtar sahibinde olur. Yani fonları kullanmak için birden fazla kişinin onayı gerekir; bu da kriptoda güvenliği önemli ölçüde artırır.

Tek imzalı cüzdanlar basit olsa da, tek bir hata noktası oluşturur. Anahtar kaybolduğunda veya ele geçirildiğinde, fonlara erişim tamamen kaybolabilir.

Multisig cüzdanlar ise birden fazla onay gerektirdiği için bu riski ortadan kaldırır. Bir anahtar kaybolsa bile, kalanlar işlem yapmak için yeterli olabilir.

Multisig işlemlerini tanımlayan bazı temel terimler vardır. “Cosigner” yani ortak imzalayıcı, bir özel anahtara sahip olan ve onay sürecine katılan kişidir.

“Quorum” ya da eşik sayısı ise, bir işlemin gerçekleşmesi için gereken minimum imza sayısını ifade eder. Bu yapı genellikle “M-of-N” (M üzerinden N) şeklinde belirtilir; burada ‘N’ toplam imzacı sayısını, ‘M’ ise gereken imza sayısını gösterir.

Örneğin, 3-of-5 multisig yapısında beş ortak imzalayıcı vardır ve işlemin onaylanması için bunlardan en az üç kişinin imza atması gerekir.

Üçten az imza olursa işlem başarısız olur. Bu yapı, hiçbir imzalayıcının tek başına işlem gerçekleştirememesini sağlayarak, kararların ortak alınmasını zorunlu kılar.

Paylaşımlı erişim, multisig sistemlerinde kontrolün nasıl dağıtıldığını ifade eder. Farklı kişiler veya cihazlar özel anahtarları tuttuğunda, hiçbir birey diğerlerinin onayı olmadan fonlara erişemez.

Bu yapı, işletmelerde ekip tarafından yönetilen hazineler için yaygındır. Bireyler ise anahtarları farklı cihazlara bölerek benzer bir güvenlik sağlar.

Tek kişilik cüzdanlarda bile bu dağıtılmış yapı, güvenliği artırır. Ancak multisig kullanımı, tek imzalı (single-sig) sistemlere göre daha karmaşıktır.

Birden fazla anahtarı yönetmek ve imzacılarla koordinasyon sağlamak ek çaba gerektirir. İşlemler, tüm herkes tarafından onaylandığında tamamlanabilir; bu da işlem süresini uzatır.

Ancak bu ek zahmet, güçlü bir koruma sağlar: kötü niyetli kişilerin aynı anda birden fazla anahtarı ele geçirmesi, tek bir anahtarı çalmaya kıyasla çok daha zordur.

Bitcoin multisig, P2SH (genellikle “3” ile başlayan adresler) veya P2WSH (karmaşık “bc1” adresleri) gibi özel adres türlerini kullanır. Bu adresler, birden fazla anahtar gereksinimini içeren kilitleme komutlarını barındırır. Ancak bu yapı, fonlar işleme girene kadar dışarıdan görünmez.

Temel olarak multisig, birkaç anahtarın aynı anda çevirmesi gereken bir kasa gibi çalışır. Güvenliği tek bir yerde sağlamak yerine, kontrolü dağıtarak yönetir. Bu da daha fazla koordinasyon gerektirse de, değerli veya ortak kullanılan varlıklar için riski ciddi şekilde azaltır.

Multisignature (çoklu imza) Cüzdanlar Nasıl Çalışır?


Multisignature cüzdanlar, temel olarak diğer kripto cüzdanlarıyla aynı işlem sürecini takip eder. Ancak imzalama aşamasında birden fazla kişi veya cihaz devreye girer. İşlem süreci şu şekilde işler:

  1. İşlem Başlatma: Bir cosigner (ortak imzacı), gönderilecek tutar ve alıcı bilgisiyle işlemi oluşturur. Ancak bu işlem henüz onaylanmış değildir. Örneğin, Bitcoin’de bu aşamada bir PSBT (Partially Signed Bitcoin Transaction) dosyası oluşur.
  2. Ortak İmzaların Toplanması: Kısmen imzalanmış işlem, diğer cosignerlara gönderilir (cüzdan yazılımı, dosya veya QR kod yoluyla). Her biri işlemi inceler ve geçerliyse kendi imzasını ekler.
  3. İşlemin Tamamlanması ve Yayınlanması: Gerekli sayıda imza (örneğin 3’te 2) toplandığında, işlem tamamlanır ve blockchaine uygun formatta ağa gönderilir.
  4. Madencilik ve Onay: Madenciler veya doğrulayıcılar, imzalı işlemi bloğa dahil eder. İşlem onaylandığında, fonlar karşı tarafa aktarılır. Zincir üzerindeki kayıt, multisig koşulunun sağlandığını gösterir.

Multisig (çoklu imza) Cüzdan Nedir

Bitcoin, multisig (çoklu imza) desteğini kendi betik sistemi üzerinden doğal olarak sunar (örneğin OP_CHECKMULTISIG komutu).

Fonlar, belirli sayıda imza gerektiren özel adreslerde (P2SH/P2WSH) saklanır. Bu adreslerde, işlem yapılabilmesi birden fazla imza gerekir. Bu kurallar doğrudan ağ tarafından uygulanır.

Ethereum ise multisig adreslerini desteklemez. Bunun yerine, çoklu onay gerektiren transferleri gerçekleştirmek için akıllı sözleşme cüzdanları kullanır. Bu cüzdanlar fonları tutar ve sahiplerinden gelen onaylara göre işlem yapılmasına izin verir.

Onaylar çoğunlukla zincir dışı toplanır, ardından tüm imzalar tek bir zincir üstü işlemle gönderilerek transfer tamamlanır.

Multisig işlemler, tek imzalı işlemlerden daha pahalıdır. Bitcoin’de bunun nedeni, işlemde birden fazla imza ve anahtar bulunmasıdır. Bu da işlemi daha büyük hale getirir. Ücretler işlem boyutuna göre belirlendiğinden, daha büyük işlemler daha yüksek ücret anlamına gelir.

Ethereum’da durum biraz farklıdır. Gnosis Safe gibi bir multisig cüzdan kullanmak, önce akıllı sözleşmeyi oluşturmak için yüksek bir başlangıç ücreti gerektirir.

Ayrıca her işlemde imzaların doğrulanması ve sözleşmenin çalıştırılması için ek ücret ödenir. Off-chain imza gibi çözümler maliyeti azaltabilir, ancak gas ücretleri yine de basit işlemlerden daha yüksektir.

İşlem hızı iki aşamadan oluşur. Bir multisig işlem, tüm imzalar tamamlandıktan sonra ağa gönderildiğinde, normal işlemler kadar hızlı şekilde onaylanır. Çünkü madenciler veya doğrulayıcılar bu işlemleri aynı şekilde işler.

Asıl gecikme, işlemin ağa gönderilmesinden önce yaşanır. Gerekli tüm imzacıların onay vermesi zaman alabilir.

Farklı zaman dilimlerinde yaşayan kişiler arasında koordinasyon kurmak, programlara uymak ve işlemleri manuel olarak incelemek gecikmelere yol açabilir. Bu süreci, herkesin bir belgeyi imzalamasını beklemek gibi düşünebilirsiniz.

Ayrıca bazı akıllı sözleşmelerde güvenlik için bilinçli olarak ek süreler eklenir, bu da işlem sürecini uzatır.

Derinlemesine detaylara geçmeden önce, bazı temel kavramları netleştirelim:

  • İmzacı (Cosigner): Multisig cüzdandaki işlemleri onaylamakla yetkili, bir özel anahtara sahip kişidir.
  • Eşik (Quorum/M): Bir işlemi onaylamak için gerekli minimum imza sayısıdır.
  • M-of-N Yapısı: Multisig yapılandırmasını ifade eder (örneğin, 2-of-3: 3 anahtar var, işlem için 2’sinin imzası yeterlidir).
  • Paylaşımlı Erişim (Shared Custody): Anahtarların birden fazla kişiye veya cihaza dağıtılmasıyla, hiçbir bireyin tek başına fonları taşıyamamasını sağlar.

Multisig Cüzdan Türleri


Fonları transfer etmek için birden fazla onay gerektiren multisig cüzdanlar, teknik yapısına ve anahtar yönetimine göre farklı şekillerde uygulanır. İşte başlıca multisig cüzdan türleri:

Bitcoin Script Tabanlı Multisig

Bitcoin, multisig işlemleri doğrudan kendi komut diliyle destekler. Kurallar, adreslere tanımlanır. Electrum veya Sparrow gibi cüzdanlar kullanılarak M-of-N imza gerektiren adresler oluşturulur.

İşlemlerde gerekli imzalar yer aldığı için, işlem boyutu artar ve bu da işlem ücretlerinin biraz daha yüksek olmasına neden olur.

en iyi kripto cüzdan listesi

Örnek:

Bir kullanıcı, Ledger, Trezor ve cep telefonunda bulunan üç anahtarla 2-of-3 multisig cüzdan kurar. Fonları harcamak için bu üç cihazdan herhangi ikisinin imzası gerekir. Casa gibi hizmetler, bu kurulumu basitleştirirken kullanıcıya anahtar kontrolünü bırakır.

Ethereum Multisig Cüzdanlar

Ethereum’da multisig cüzdanlar, basit adresler yerine akıllı sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler, sahipleri ve gerekli imza sayısını (eşik) belirler.

Bir işlem yapılması için teklif oluşturulur, onaylar toplanır (zincir dışı ya da zincir üstü), ardından işlem sözleşme koduyla yürütülür. Bu yapı daha esnektir (örneğin, yeni sahip eklemek mümkündür). Ancak akıllı sözleşme riskleri ve yüksek gas ücretlerini beraberinde getirir.

Örnek:

Merkeziyetsiz Otonom Organizasyonlar (DAO’lar), genellikle Gnosis Safe kullanır. Örneğin, bir DAO hazinesi 4-of-7 Safe cüzdanında tutulabilir ve her işlem için yedi üyeden dördünün onayı gerekir. Kurumsal kullanıcılar için BitGo, 2-of-3 benzeri sözleşmeler sunar.

Multisig Cüzdan Türleri

Custodial (Gözetimli) ve Self-Custodial Arasındaki Fark

Self-custodial multisig, tüm özel anahtarların sizin ve birlikte imza atacak kişilerin elinde olduğu modeldir. Electrum veya Sparrow gibi araçlarla bu yapıyı yönetebilirsiniz, ancak güvenlik ve koordinasyon tamamen sizin sorumluluğunuzdadır.

Custodial multisig ise en az bir özel anahtarın güvendiğiniz hizmet sağlayıcı tarafından tutulduğu sistemdir. Kurulum ve kurtarma işlemleri daha kolaydır ancak bu sağlayıcıya güvenmeniz gerekir.

Örnek:

Self-custody için bir aile, anahtarları donanım cüzdanlarında saklar. Custodial sistemde ise, Coinbase Vault iki anahtarı tutar (biri çevrimdışı), kullanıcı da birini tutar. Para çekmek için iki imza gerekir.

Donanım Destekli ve Sadece Yazılım Tabanlı Multisig Arasındaki Fark

Donanım destekli multisig, her özel anahtarı farklı bir cihazda (örneğin Ledger veya Trezor) saklar. İmzalama işlemi bu cihazlar üzerinde güvenli şekilde yapılır, bu da anahtarları çevrimiçi tehditlerden korur.

Sadece yazılım tabanlı multisig ise özel anahtarları telefon, bilgisayar gibi cihazlarda saklar. Kurulumu daha kolaydır, ancak cihazlardan biri ele geçirilirse güvenlik riski oluşur.

en iyi donanım cüzdanları

Örnek:

Donanım tabanlı bir multisig yapılandırması, 2-of-3 modelinde bir Ledger, Trezor ve Coldcard kullanabilir. Sadece yazılım tabanlı bir örnek ise üç telefona yüklenmiş BlueWallet ile 2-of-3 konfigürasyonudur.

Eşik, Sosyal Kurtarma ve Zaman Kilitli Varyantlar

Eşik yapıları (örneğin MPC) sayesinde, işlemler birden fazla kişinin birlikte onaylamasıyla gerçekleştirilebilir, ancak hiçbir özel anahtar açığa çıkmaz.

Sosyal kurtarma yöntemi ise (örneğin Ready, eski adıyla Argent), eğer cüzdan anahtarınızı kaybederseniz, daha önce belirlediğiniz “koruyucular” aracılığıyla erişiminizi geri almanızı sağlar.

Günlük işlemler için ise yalnızca tek bir imza yeterlidir. Zaman kilitleri (timelock) ise işlemlere gecikme ekler. Örneğin, fonlar ilk etapta 2 imzayla işleme alınırken, 90 gün sonra yalnızca 1 imzayla işlem yapılmasına izin verilebilir.

Çoklu imza cüzdanı

Örnek:

Ready uygulaması cüzdan kurtarma için arkadaşlarınızı “koruyucu” olarak atamanıza izin verir. Bitcoin tarafında ise zaman kilidi (timelock) komutlarıyla, örneğin iki anahtar kaybolursa, yedek anahtarın 30 gün sonra fonları taşımasına olanak tanıyan kurallar yazılabilir.

Peki, Neden Çoklu İmzalı (multisig) Kripto Cüzdanı Kullanılmalı?


Multisig cüzdanlar, kripto varlıkların güvenliğini artırmak ve tek anahtarlı cüzdanlarla yapılamayan senaryoları mümkün kılmak için geliştirilmiştir. Kripto varlıkların korunmasında önemli sorunlara çözüm sunar ve aşağıdaki gibi çeşitli avantajlar sağlar:

✅ Gelişmiş Güvenlik

Multisig cüzdanlar, tek bir anahtarın ele geçirilmesiyle tüm varlıkların kaybedilmesini önler. Standart cüzdanların aksine, işlem yapmak için birden fazla imza gerektiğinden güvenlik katmanlı hale gelir.

Kötü amaçlı yazılımlar tek başına fonları çekemez çünkü ek imzalar gerekir. Ayrıca, bir anahtar kaybolsa bile, imza eşiği sağlanıyorsa işlemler devam edebilir. Bu yapı, büyük tutarlardaki kripto varlıkların güvenliği için multisig sistemini vazgeçilmez kılar.

✅ Paylaşımlı Kontrol ve Güven

Multisig cüzdanlar, merkezi bir güvene ihtiyaç duymadan ortak kontrol sağlar. Şirketler, hazinelerini yönetirken birden fazla yöneticinin onayını şart koşmak için bu yapıyı kullanır. Aileler ise miras planlamasında, varlıkların iki imzayla erişilebilir olmasını sağlamak için tercih eder.

Topluluk odaklı hazineler yöneten DAO’lar da multisige güvenir. Emanet hizmetleri ise 2-of-3 yapı kullanır. Bu sistemde fonlar tek başına taşınamaz ve taraflardan biri kaybolsa bile diğerleri işlemleri tamamlayabilir.

✅ Sorumluluk ve Yönetim

Her multisig işlemi, hangi imzalayıcıların onay verdiğini gösteren izlenebilir bir blokzincir kaydı bırakır. Örneğin, bir yardım kuruluşu harcamaların iki yönetici tarafından onaylandığını ispat edebilir.

Şirketler, biri ödeme başlatırken diğerinin onayladığı görev ayrımını bu şekilde uygular. Denetçiler, zincir üzerindeki imzaları inceleyerek sürecin kurallara uygun yürütüldüğünü doğrular. Bu sistem, şirketlerdeki çift imza politikalarını blokzincir şeffaflığıyla birleştirir.

✅ Dolandırıcılık ve Kimlik Avı Koruması

Multisig, dolandırıcılıklara karşı insani bir güvenlik katmanı oluşturur. Bir imzalayıcı, acil gibi görünen sahte bir işlem isteğine kanarsa bile, işlem gerçekleşmez çünkü diğer imzalar da gereklidir.

Şüpheli işlemler, diğer imzalayıcılar tarafından durdurulabilir. Bu da saldırganların aynı anda birden fazla kişiyi kandırmasını gerektirir, bu da başarı ihtimallerini büyük ölçüde düşürür.

✅ Uyumluluk ve Sigorta

Kurumsal yatırımcılar artık multisig kullanımını şart koşuyor. Sigorta şirketleri, daha az hack riski nedeniyle multisig soğuk cüzdanlara daha uygun oranlar sunuyor.

SOC2 gibi düzenleyici standartlar, varlık erişiminin kontrol altında olduğunu kanıtlamak için multisig kullanımını gerekli kılıyor. Bu nedenle, başkasının fonlarını yöneten profesyonel kurumlar için multisig artık bir sektör standardı hâline gelmiş durumda.

Riskler, Tercihler ve Sınırlamalar


Multisig cüzdanlar güçlü güvenlik avantajları sunsa da bazı dezavantajları ve riskleri de beraberinde getirir. Bu sistemin getirdiği ek yükleri bilmek önemlidir.

  • Kurulum karmaşık olabilir ve kullanım alışılmışın dışındadır. Birden fazla anahtar ve cihazı yönetmek, teknik bilgiye sahip olmayan kullanıcılar için kafa karıştırıcı olabilir. Doğru şekilde kurulum yapmak dikkat ve özen gerektirir. Her anahtarın ve cüzdan yapısının yedeğini almak şarttır. Bu adımlar atlanırsa, fonları geri almak neredeyse imkânsız hale gelir. Günlük kullanımda da tek imzalı cüzdanlara göre daha fazla işlem adımı gerekir.
  • Anahtar kaybı hâlâ ciddi bir risk oluşturur. Multisig, bir anahtar kaybolduğunda sizi koruyabilir. Ancak, örneğin 2-of-3 yapılandırmasında iki anahtarı birden kaybederseniz, fonlarınız sonsuza kadar kilitli kalır. Kayıp bir anahtarı değiştirmek de basit değildir. Genellikle elde kalan anahtarlarla tüm fonları yeni bir cüzdana taşımanız gerekir.
  • Akıllı kontratlar kalıcı hatalar içerebilir (özellikle Ethereum’da). Eğer multisig yapınız bir akıllı kontrata dayanıyorsa, kodda oluşabilecek bir hata büyük kayıplara yol açabilir. Parity cüzdanındaki bugları hatırlayın—milyonlarca dolar kalıcı olarak kilitlendi. Bu nedenle sadece iyi test edilmiş ve denetlenmiş kontratlar kullanılmalı. Ayrıca, imza sahipleri arasında anlaşmazlık çıkarsa ve bir kısmı iş birliği yapmazsa, fonlar “politik olarak kilitlenmiş” hâle gelebilir.
  • İşlemler daha pahalıya mal olur. Birden fazla kişinin imzası, işlemin boyutunu artırır. Özellikle Bitcoin ağında yoğunluk varsa, bu daha yüksek işlem ücretlerine yol açar. Ethereum üzerinde ise multisig işlemleri, akıllı kontrat çalıştırma maliyetleri nedeniyle ekstra gas ücreti gerektirir.
  • İnsan faktörü en zayıf halka olabilir. Yeterli sayıda imza sahibi kötü niyetli şekilde birleşirse (örneğin 5 kişiden 3’ü), fonları çalabilir. Bu duruma “iş birliğiyle suistimal” denir. Daha yüksek imza eşiği belirlemek (örneğin 5-of-7) bu riski azaltır, ancak kaybolan anahtarlar nedeniyle cüzdana erişimin kaybedilme ihtimalini de artırır. Ayrıca, eğer anahtarlar gerçekten bağımsız değilse (örneğin aynı cihazda ya da aynı kurumda tutuluyorsa), sistem yine tek noktadan başarısızlığa açık hâle gelir. Bu da multisig’in sunduğu güvenlik avantajını ortadan kaldırır.

Kısaca özetlemek gerekirse, multisig cüzdanlar güvenliği artırmak için birden fazla onay gerektirir, ancak bu güvenlik basitlikten ödün verilerek sağlanır.

Bir Cüzdanın Multisig Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?


Bir kripto cüzdanın ya da adresin multisig olup olmadığını nasıl anlarsınız? Bu, hem kendi cüzdanlarınızı tanımak hem de başka adresleri (örneğin analiz veya merak amaçlı) incelemek açısından değerli bir sorudur.

Aşağıda bu durumu anlamak için bazı ipuçları ve yöntemler yer alır:

Adrese Bakın

Bitcoin’de “3” ile başlayan (P2SH) ya da uzun “bc1…” şeklinde başlayan (P2WSH) adresler multisig olabilir. Ancak kesin bilgi, bu adresten harcama yapıldığında ortaya çıkar. Harcama işlemi gerçekleştiğinde, blokzincirde OP_CHECKMULTISIG komutu ve birden fazla açık anahtar içeren komut dizisi (script) görünür. Bu harcama gerçekleşmeden önce sadece adres biçimine bakarak %100 emin olmak mümkün değildir.

Eğer adres bir akıllı kontratsa (örneğin Etherscan’de “Contract” sekmesi görünüyorsa), multisig olma ihtimali vardır. Etherscan gibi gezginlerde adres “Gnosis Safe” gibi bilinen bir multisig olarak etiketlenmişse bu da güçlü bir işarettir. Ayrıca işlemlerin akıllı kontrat çağrılarıyla tetiklenmiş olması da multisig kullanımı için bir ipucudur.

Cüzdan yazılımını kontrol edin

Kullandığınız cüzdan uygulaması genellikle multisig olup olmadığını belirtir. Ayarlar bölümünde “2-of-3 Multisig” gibi ifadeler, imzacı listesi ya da işlem yapmak için onay gerektiğine dair uyarılar yer alabilir.

Tek imzalı (single-sig) cüzdanlar işlemi anında onaylarken, multisig cüzdanlar imza eksik uyarısıyla kısmi işlem oluşturur ve diğer imzacıların onayını bekler.

Kontrol sizdeyse test edin

Eğer cüzdanı siz yönetiyorsanız, küçük bir miktarı sadece bir anahtarla göndermeyi deneyin. İşlem başarısız olursa ve daha fazla imza gerektiği belirtilirse bu büyük ihtimalle bir multisig cüzdandır. Bu kuralları doğrudan blokzincir doğrular.

Gizli yapılar konusunda dikkatli olun

Bazı hizmetler multisig yapısını kullanıcıya açıkça belirtmeden kullanır. Örneğin, sizinle birlikte bir anahtarı saklayarak gizli bir 2-of-2 yapı kurabilirler. Bu durumda tam kontrol sizde olmaz ve hizmet sağlayıcı işlemlerinizi durdurabilir.

Saklayıcınızın (custodian) işlem onayı için imza gerektirip gerekmediğini mutlaka öğrenin. Gizli ortak kontrol, güvenlik açısından ciddi bir risk oluşturur.

Multisig (Çoklu İmzalı) Cüzdan Nasıl Kurulur?


Multisig cüzdan kurmak biraz planlama ve dikkat gerektirir. Aşağıda, örnek olarak Bitcoin için 2-of-3 multisig kurulumunun adım adım rehberini bulabilirsin:

Adım 1: Yapıyı Belirle

Öncelikle hangi multisig cüzdan yazılımını kullanacağını seç (örneğin Electrum ya da Sparrow). Ardından kaç adet anahtar olacağına (N) ve işlemleri onaylamak için kaç tanesinin gerektiğine (M) karar ver.

En yaygın yapı 2-of-3’tür. Her anahtarı kimin tutacağını belirle – farklı kişiler ya da senin farklı cihazların olabilir. En iyi güvenlik için donanım cüzdanlarını tercih et. Örnek plan: “Alice, Bob ve Carol’un her birinin birer anahtarı var; herhangi ikisi birlikte işlem yapabilir.”

Adım 2: Anahtarları Oluştur

Her bir özel anahtarı, cihazlar üzerinde ayrı ayrı ve çevrimdışı olarak üret. Donanım cüzdanı kullanman önerilir.

Oluşturduğun her seed (kurtarma kelimeleri) ifadesini güvenli şekilde yedekle (örneğin kağıt ya da metal üzerine). Bu yedeklere tek imzalı cüzdanlar kadar önem ver. İstersen ekstra güvenlik için şifre de ekleyebilirsin.

Yeni ve benzersiz seedler üret – eski anahtarları yeniden kullanma. Her anahtarı gizlice etiketle (örneğin “Anahtar A”). Toplamda N adet çalışan özel anahtar ve sağlam yedeklerin olmalı.

3. Adım: XPUB’ları Paylaş ve Cüzdanı Oluştur

XPUB’ları paylaş – asla özel anahtarı değil. Tüm XPUB’ları cüzdan yazılımına gir ve imza eşiğini (örneğin 2-of-3) belirle. Yazılım, multisig cüzdan adresini otomatik olarak oluşturur.

Güvenlik için tüm imzalayıcı cihazlarda aynı adres ve parmak izi görünüyor mu mutlaka kontrol et. Bu adım, hata veya müdahale riskini ortadan kaldırır.

4. Adım: Cüzdan Yapılandırmasını Yedekle

XPUB listesi, türetim yolu ve imza eşiği gibi yapılandırma bilgilerini mutlaka kaydet. Bu bilgiler genellikle “redeem script” ya da “descriptor” dosyası olarak geçer. Bu dosya harcama yapamaz ama adresleri yeniden oluşturmak için gereklidir.

Güvenli bir yerde sakla ve her imzalayıcıya bir kopya ver. Cüzdanı kurtarmak için bu yapılandırmaya ve özel anahtarlara ihtiyacın olacak.

5. Adım: Küçük Bir İşlemle Test Et

Multisig adresine küçük bir miktar (örneğin 10 dolar) gönder. Paranın geldiğini doğrula. Ardından bu parayı geri göndermeyi dene. İşlemi başlat, belirlediğin imzalama yöntemini kullanarak gerekli M sayıda imzayı topla (örneğin cihaz bağlama veya dosya paylaşımı), ardından işlemi yayınla.

Harcamanın blokzincirde başarıyla gerçekleştiğinden emin ol. Bu adım, anahtarların, imzalama sürecinin ve yapılandırmanın doğru çalıştığını test eder.

Testten sonra, tüm imzalayıcılar için –özellikle teknik bilgisi olmayanlar için– imzalama sürecini adım adım belgelemelisin. Cihazların güvenliğini sağlamayı ve güncel tutmayı unutma.

Anahtar kaybına karşı plan yap: Örneğin, 2-of-3 sistemde bir anahtar kaybolursa, kalan iki anahtarı kullanarak yeni bir multisig cüzdana transfer yapabilirsin. Bu kurtarma senaryosunu pratik et.

Ayrıca, her imzalayıcı kendi yedek anahtarının işe yaradığını kontrol etmeli. Multisig kurulumu zaman ve dikkat ister, ama bu adımları dikkatlice takip ederek tek anahtarlı cüzdanlara göre çok daha güvenli bir yapı oluşturabilirsin. En zorlu kısım genelde anahtar değişimi ve doğrulamasını koordine etmektir.

Multisig Kripto Cüzdanlarının Günlük Yönetimi


Multisig cüzdan kullanmak, işlemler için birden fazla kişiyle koordinasyon gerektirir. Genellikle bir kişi işlemi başlatır: cüzdan uygulamasına alıcı ve tutarı girerek kısmen imzalanmış bir işlem oluşturur.

Ardından, gerekli diğer imzalayıcılar devreye girer. Uygulama bildirimi veya mesaj yoluyla bilgilendirilirler ve işlemi inceleyip onaylarlar. İmzalamadan önce tutarı ve alıcıyı mutlaka tekrar kontrol edin. Gerekli sayıda imza tamamlandığında işlem otomatik olarak ağda yayınlanır.

İşlemlerin zaman aşımına uğrayabileceğini unutmayın. Yarıda kalmış işlemleri çok bekletmeyin; gerekirse baştan başlatın. Ayrıca imzalayıcılar, şüpheli istekleri reddetmeyi bilmelidir.

Zamanla ekipteki roller değişebilir. Bir kişi ekipten ayrıldığında veya yeni bir imzalayıcı eklenmek istendiğinde, bu durumun yönetimi kullanılan blokzincire göre değişir.

Ethereum’da (örneğin Gnosis Safe), genellikle çoklu imzalı bir işlemle imzalayıcılar güncellenebilir.

Ancak Bitcoin’de mevcut yapıyı değiştirmek mümkün değildir. Bunun yerine yeni imzalayıcı listesiyle sıfırdan bir multisig cüzdan oluşturup fonları mevcut anahtarlarla yeni cüzdana taşımanız gerekir. Bu adım için mevcut imzalayıcıların onayı şarttır, bu yüzden biri ayrıldığında ya da anahtar tehlikeye girdiğinde hızlı hareket etmek önemlidir.

Acil durumlara hazırlıklı olun. Bir imzalayıcı cihazını veya anahtarını kaybederse ve yine de eşik sayısı kadar anahtarınız varsa, şimdilik fonlar güvendedir.

Ancak güvenlik açığı doğmuştur. Kalan anahtarlarla fonları yeni bir cüzdana taşıyıp, eksik anahtarı telafi edecek yeni bir yapıya geçin.

Eğer bir anahtarın ele geçirildiğinden şüpheleniyorsanız, tüm işlemleri durdurun ve fonları hemen taşıyın. Herkes, cihazını kaybederse kime haber vereceğini bilmelidir.

İzleme erişimi (watch-only) ayarlamak da faydalıdır. Bu sayede imzalama yetkisi olmadan cüzdan bakiyeleri ve gelen işlemler izlenebilir. Bitcoin için Electrum, Ethereum için Etherscan bu konuda yardımcı araçlardır.

Kullanım kolaylığı ve güvenlik arasında denge kurun. Küçük, sık işlemler için mobil uygulamalardan onay vermek pratik olabilir.

Ancak telefonlar, donanım cüzdanlar kadar güvenli değildir. Yüksek meblağlı işlemler için en az bir çevrimdışı donanım cüzdanla onay politikası oluşturmak mantıklıdır.

Tüm imzalayıcılar yazılım ve donanımlarını güncel tutmalı, ama uyumluluk sorunlarını önlemek için bu güncellemeler koordine edilmelidir. Her şeyin sorunsuz çalıştığından emin olmak için zaman zaman küçük deneme işlemleri yapmak iyi bir fikirdir.

Multisig cüzdanlar tek anahtarlı sistemlere göre biraz daha fazla adım gerektirir, ancak kısa sürede alışılır ve çok daha yüksek bir güvenlik sağlar.

Multisig Cüzdan Nasıl Tek İmza Sistemine Dönüştürülür?


Bir multisig (çoklu imza) cüzdan kurdunuz ama sonra tek imzalı basit bir cüzdana geçmek mi istiyorsunuz? Ya da ortak cüzdanın artık bir amacı kalmadı mı?

Unutmayın, multisigi “kapat” diye bir buton yok. Bunun yerine, fonları multisig cüzdandan çıkarıp, yeni bir tek imzalı cüzdana aktarmanız gerekir.

İşte adım adım nasıl yapılacağı:

  • Fonları yeni tek imzalı cüzdana aktarın: Yeni bir 1-of-1 cüzdan oluşturun. Mevcut multisig cüzdandan bu yeni cüzdana tüm fonları gönderin. Gerekli imzacıların işlemi onaylaması gerekir. İşlem blokzincirde onaylandığında multisig artık boş kalır. Eski multisig bilgilerinizin yedeğini güvenli şekilde saklayın ve bu dönüşüm kararının grup içinde ortak alınmış olduğunu belgeleyin.
  • Ethereum’da sözleşme güncelleyin: Eğer Ethereum üzerinde bir multisig sözleşmesi (örneğin Gnosis Safe) kullanıyorsanız, bir işlem ile imza eşiğini 1’e düşürebilirsiniz. Diğer sahipleri kaldırabilirsiniz. Böylece sözleşme artık 1-of-1 gibi çalışır. Alternatif olarak, fonları yeni bir tek imzalı Ethereum hesabına (EOA) göndererek aynı sonucu alabilirsiniz.
  • Riskleri değerlendirin: Multisigden tek imzaya geçmek, güvenlik seviyesini düşürür. Artık sadece bir anahtar hedef haline gelir. Bu yüzden taşıma işleminden önce yeni yapıyı test edin, hedef adresin doğru olduğundan emin olun ve tohum yedeklemelerinin güvenliğini kontrol edin. Mümkünse küçük bir deneme işlemiyle başlayın.
  • Hukuki onay ve belge süreci: Cüzdan birden fazla kişi veya kurum arasında paylaşılıyorsa, bu geçişin yazılı olarak onaylanması önemlidir. Tüm imzacıların (veya gerekli çoğunluğun) yeni adresi ve yapıyı onayladığı belgelenmelidir. Ortak banka hesabını kapatmak gibi düşünün; net bir şekilde kayda alınmalıdır.
  • Transferi gerçekleştirme: Tüm imzacıların erişilebilir olduğu bir anda işlemi başlatın. Fonları yeni cüzdana gönderin veya sözleşmeyi yeniden yapılandırın. Yeni cüzdanda fonların ulaştığını ve kullanılabilir olduğunu mutlaka kontrol edin.
  • Eski multisigi arşivleme: Boş multisig adresleri (özellikle Bitcoin’de) zincirde kalmaya devam eder. Ethereum sözleşmeleri de silinmez. Eski cüzdanları uygulamanızda “kullanımdan kaldırıldı” olarak işaretleyin, ancak kayıtları denetim veya geçmiş için saklayın. Eski anahtarların güvenliğini sağlayın ve bir arşivleme planına göre yönetin.

Geçiş, dikkatli planlanır ve koordine edilirse, sorunsuz ve güvenli bir şekilde yapılabilir. Ancak unutmayın: tek imzalı yapılar, multisige kıyasla daha yüksek güvenlik riski taşır.

Gerçek Dünyadan Multisig Cüzdan Örnekleri ve İncelemeleri


İşte multisig cüzdanların gerçek dünyadaki bazı kullanım örnekleri ve senaryolar:

  • BitGo 2-of-3 Kurumsal Saklama Modeli: BitGo, kurumsal müşteriler için 2-of-3 multisig modeliyle güvenli saklama hizmeti sunuyor. Müşteri bir anahtarı tutarken, BitGo ikinci anahtarı saklıyor. Üçüncü anahtar ise yedek olarak kullanılıyor ve harcama limitleri gibi politikaları destekliyor. Her işlem için en az iki imza gerekiyor. Bu sistem sayesinde BitGo tek başına işlem yapamıyor ve müşteri anahtarı ele geçirilse bile fonlar korunmuş oluyor. Mt. Gox sonrası dönemde borsalar ve yatırım fonları için bu model oldukça yaygınlaştı.
  • Gnosis Safe ile DAO Hazineleri: Ethereum üzerindeki DAOlarda en yaygın kullanılan multisig çözümü Gnosis Safe (şimdi sadece “Safe” olarak anılıyor). Örneğin MakerDAO, hazine yönetimini bu sistemle yapıyor. İşlemler, çoğunluk imzası olmadan gerçekleşemiyor. Safe ayrıca rol bazlı politikaları destekliyor – örneğin, bazı adreslere günlük harcama limiti atanabiliyor. Bu yapı sayesinde içeriden gelen dolandırıcılık girişimleri engellenebiliyor. ERC-20 tokenler ve NFT’ler ile uyumu, DeFi projeleri için cazip hale getiriyor.
  • Donanımsal Kişisel Multisig (Ledger + Trezor + Coldcard): Bireyler de multisig ile yüksek güvenlik sağlayabiliyor. Örneğin biri Ledger’ı evde, Trezor’u banka kasasında ve Coldcard yedeğini bir yakının evinde tutarak 2-of-3 yapı kurabilir. Sparrow Wallet ile bu anahtarlar entegre ediliyor. Harcama yapmak için iki farklı fiziksel konuma erişmek gerekiyor. Donanım çeşitliliği ve coğrafi dağılım sayesinde hırsızlık veya afet riskleri azaltılmış oluyor.
  • Tek İmza ile Hacklenmiş Projelere Karşı Multisig Koruması: Multisig sayesinde birçok büyük kayıp engellendi. Örneğin Poly Network hackinde (613 milyon dolar) tek bir özel anahtarın sızdırılması tüm fonların kaybına neden oldu. Multisig kullanılsaydı, bu saldırı gerçekleşemezdi. Tek imza ile çalışan cüzdanlar kimlik avı saldırılarına karşı savunmasızken, multisig cüzdanlar zincirleme güvenlik katmanları gerektirdiği için daha dayanıklı.
  • Multisig Kullanım İstatistikleri: Zincir üstü veriler, multisig kullanımının her yıl arttığını gösteriyor. 2021’de Bitcoin cüzdanlarının yaklaşık %10’u multisig iken, 2024 itibarıyla bu oran %20’yi geçti. Özellikle borsaların soğuk cüzdanları bu yapıyı tercih ediyor. Ethereum’da da durum benzer: Gnosis Safe’ler aracılığıyla milyarlarca dolar değerinde DAO hazinesi multisig ile korunuyor. Bu da multisig’in kurumsal ve bireysel güvenlik için standart hâline geldiğini gösteriyor.

Sonuç


Çoklu imzalı cüzdanlar, kripto varlıkların güvenliğini artırmak için işlemlerin birden fazla bağımsız anahtarla onaylanmasını şart koşar. Bu yapı, tek bir kişinin hata yapması ya da kötü niyetli davranması durumunda bile fonların tek başına hareket ettirilmesini engeller.

Kontrolü bireyden alıp, ortak karara dayalı bir modele dönüştürerek özellikle kurumsal kullanım ve yüksek değerli varlık yönetimi için güvenli bir altyapı sunar.

Multisig sistemi; hırsızlık riskini azaltma, anahtar kaybına karşı koruma sağlama ve şeffaf yönetim gibi ciddi avantajlar sunar. Ancak, kurulum ve kullanım açısından daha karmaşıktır.

Anahtarların düzgün yönetilmesi gerekir ve her işlem birden fazla onay gerektirdiği için zaman alabilir. Sistem ne kadar güçlü olursa olsun, kullanıcıların düzenli yedekleme yapmaması ya da kötü planlama, güvenlik avantajlarını ortadan kaldırabilir.

Yeni başlayanlar için multisig gereksiz gibi görünebilir. Ancak varlık miktarı arttıkça ya da birden fazla kişinin dahil olduğu yapılar oluştuğunda, bu sistem güvenliği kat kat artırır.

Sonuç olarak, multisig cüzdanlar tek hata noktasını ortadan kaldırarak, dijital varlıklar için üst düzey koruma sunar.

👉 Daha fazla bilgi için: KYC Gerektirmeyen En İyi 15 Anonim Kripto Cüzdanı

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)


Bir cüzdanın multisig (çoklu imzalı) olup olmadığını nasıl anlarım?

Multisig cüzdan güvenli mi?

Ethereum’daki multisig cüzdanlar Bitcoin’dekilerden farklı mı?

Bir imza sahibinin (cosigner) anahtarı kaybolursa ne olur?

Multisig cüzdanlar NFT tutabilir veya transfer edebilir mi?

Referanslar

Crypto News in numbers
editors
Yazarlar Listeri + 66 Daha Fazla
2M+
Dünya Genelinde Aylık Aktif Kullanıcı
250+
Rehberler ve İnceleme Yazıları
8
Piyasadaki Yıllar
70
Uluslararası Yazar Ekibi

About Cryptonews

Cryptonews’te, okuyucularımızı sürekli gelişen piyasada bilinçli kararlar vermelerini sağlıyoruz. Kripto para piyasasına kapsamlı ve objektif bir bakış açısı sunmayı amaçlıyoruz.

Kripto alanında 70’den fazla profesyonelden oluşan editör ekibimiz, gazetecilik ve etik alanında en yüksek standartları korumak için titizlikle çalışmaktadır. İçeriğimizin bütünlüğünü ve güvenilirliğini sağlamak için katı editoryal yönergeleri takip ediyoruz.

Son dakika haberleri, uzman görüşleri, eğitici kaynaklar veya piyasa analizleri arıyorsanız, Cryptonews.com 2017’den beri kriptoyla ilgili her şey için başvurmanız gereken yer.

Benzer Gönderiler